વિક્રમ સંવત નવા વર્ષની શરૂઆત થતાં જ ગુજરાતભરમાં અનેકવિધ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓનો ઉલ્લાસ જોવા મળે છે. આ તમામ પરંપરાઓમાં નવા વર્ષના પ્રથમ દિવસે 'રામરસ', 'લવણ' કે 'સબરસ' તરીકે ઓળખાતા મીઠાની ખરીદી કરીને શકન લેવાની પ્રથા અત્યંત અનોખી અને લોકપ્રિય છે. સનાતન ધર્મની માન્યતાઓ અનુસાર, નવા વર્ષની સૌપ્રથમ ખરીદી તરીકે મીઠું ખરીદવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. આધુનિકરણના આ યુગમાં પણ ગુજરાતનાં અસંખ્ય પરિવારો આ પરંપરાને શ્રદ્ધાપૂર્વક અનુસરે છે, જ્યાં ખાસ કરીને ગૃહિણીઓ ઘરની પ્રથમ જરૂરિયાત તરીકે લવણની ખરીદી કરીને તેને નવા વર્ષની શુભ શરૂઆત અને સુખ-સમૃદ્ધિના પ્રતીક તરીકે સ્વીકારે છે.
આ પરંપરાનું સૌથી મોટું અને આકર્ષક પાસું તેની સાથે જોડાયેલી સામાજિક સમરસતા છે. પરંપરાગત ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, નવા વર્ષે ખરીદવામાં આવતો આ 'રામરસ' વાલ્મીકિ સમાજના કોઈ વ્યક્તિના હાથે જ ખરીદવામાં આવે છે. વાલ્મીકિ સમાજના સભ્યના હસ્તે પ્રાપ્ત થયેલું આ લવણ સીધું જ ભગવાનના આશીર્વાદ સમાન માનવામાં આવે છે, જેની પાછળ આપસી સન્માન, સમાનતા અને ગાઢ શ્રદ્ધાની ભાવના રહેલી છે. આ દિવસે બજારોમાં પણ મહિલાઓની ભારે અવરજવર જોવા મળે છે જેઓ ઉત્સાહપૂર્વક આ શકન ખરીદીને પોતાના ઘરે લાવે છે. ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ પણ આ પ્રથાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે, કારણ કે મીઠાને જીવનની અનિવાર્ય જરૂરિયાત સાથે જોડીને તે ઘરમાંથી નકારાત્મક ઊર્જા દૂર કરી સકારાત્મકતા ફેલાવે છે તેમ માનવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, હિન્દુ ધર્મમાં લવણ એટલે કે મીઠાના દાનનું પણ વિશેષ માહાત્મ્ય છે. કોઈ વ્યક્તિના અવસાન બાદ કરવામાં આવતા વિવિધ ધાર્મિક કાર્યો અને દાન-પુણ્યમાં 'લવણદાન'નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે છે, જે લોકમાન્યતા મુજબ યમરાજાની કૃપા પ્રાપ્ત કરાવનારું બને છે. આમ, નવા વર્ષના પ્રારંભે રામરસ ખરીદવાની આ વિધિ માત્ર એક સામાન્ય વસ્તુની ખરીદી પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેની સાથે પેઢી દર પેઢી ચાલી આવતી ગાઢ લોકઆસ્થા અને સાંસ્કૃતિક વિરાસત જોડાયેલી છે. આજના ઝડપી યુગમાં પણ ગુજરાતીઓ પોતાની પરંપરાઓ સાથે મજબૂતાઈથી જોડાયેલા છે અને આ અનોખી રીતરસમ દ્વારા વર્ષની શુભ શરૂઆત કરે છે.
