મેગાસિટી અમદાવાદમાં આધુનિકરણની દોડ જેટલી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, તેટલી જ ઝડપથી શહેરની અમૂલ્ય હરિયાળી નષ્ટ થઈ રહી છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના પાર્ક એન્ડ ગાર્ડન વિભાગના છેલ્લા પાંચ વર્ષના ડેટા પર નજર કરીએ તો ચિત્ર અત્યંત ચિંતાજનક ઉપસી આવે છે. બ્રિજ, રોડ, મેટ્રો, રેલવે અને મહત્ત્વાકાંક્ષી બુલેટ ટ્રેન જેવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સના નિર્માણ માટે અવિરતપણે વૃક્ષો કાપવામાં આવી રહ્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સત્તાવાર રીતે કુલ ૩,૪૮૪ વૃક્ષોને કાપી નાખવામાં આવ્યા છે, જ્યારે તેની સામે માત્ર ૬૭૬ વૃક્ષોનું જ યોગ્ય જગ્યાએ ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન થઈ શક્યું છે. આ વિશાળ ખાઈ સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે વિકાસના પ્રોજેક્ટ્સ આગળ વધારતી વખતે પર્યાવરણના ભોગે માત્ર કપાત પર જ વધુ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
પ્રોજેક્ટ વાઈઝ આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરીએ તો સ્થિતિ વધુ ગંભીર નજરે પડે છે. રોડ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ૨,૦૩૪ વૃક્ષો કપાયા હતા જેમાંથી માત્ર ૧૫૬ વૃક્ષો જ બચાવી શકાია હતા, જ્યારે રેલવે અને બુલેટ ટ્રેન જેવા મેગા પ્રોજેક્ટ્સમાં તો ૨૮૯થી વધુ વૃક્ષોનો સફਾਇો બોલાવી દેવાયો હોવા છતાં એકપણ વૃક્ષનું ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન કરવામાં આવ્યું નહોતું. વ્યુહાત્મક રીતે જોઈએ તો કન્સ્ટ્રક્શન અને વોટર પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ વૃક્ષોને કાપવાની મંજૂરીઓ મોટાપાયે અપાઈ છે પરંતુ પુનઃરોપણનું પ્રમાણ ઊંટના મોઢામાં જીરૂ સમાન સાબિત થયું છે. એટલું જ નહીં, અનેક એવા વૃક્ષો પણ ગાયબ થઈ ગયા છે જે AMCના રેકોર્ડ પર જ નહોતા, જેને લઈને પર્યાવરણવિદોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
એક તરફ તંત્ર "મિશન મિલિયન ટ્રીઝ" હેઠળ એક કરોડથી વધુ વૃક્ષો વાવવાનો દાવો કરે છે, તો બીજી તરફ કરોડોના ખર્ચે ખરીદેલું હાઇટેક ટ્રી ટ્રાન્સપ્લાન્ટ મશીન ક્યાં ધૂળ ખાઈ રહ્યું છે તે એક મોટો સવાલ છે. જો આ મશીનનો યોગ્ય ઉપયોગ થયો હોત તો આજે હજારો વૃક્ષો બચી શક્યા હોત. જો આ જ પ્રકારે વિકાસના નામે કુદરતી સંપદાની કત્લેઆમ ચાલુ રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં અમદાવાદીઓએ શુદ્ધ ઓક્સિજન માટે પણ ભારે સંઘर्ष કરવો પડશે. આ સ્થિતિમાં તંત્ર અને નાગરિકોએ સમયસર જાગીને વિકાસ અને પર્યાવરણ વચ્ચેનું યોગ્ય સંતુલન સાધવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.
