ગુજરાતના હાર્દસમા રાજકોટ શહેરમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષ (૨૦૨૩, ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫) દરમિયાન દિવાળીના તહેવારો ખુશીઓની સાથેસાથે ચિંતાજનક આગના બનાવો લઈને આવ્યા છે. દીપોત્સવી પર્વ નિમિત્તે ફોડવામાં આવતા ફટાકડા, વીજ વાયરિંગમાં શોર્ટ સરકિટ તેમજ ખુલ્લા પ્લોટમાં એકઠા થયેલા કચરાના કારણે આગ લાગવાના કિસ્સાઓમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આ ત્રિવાર્ષિક સમયગાળામાં રાજકોટ મહાનગરપાલિકાના ફાયર અને ઇમરજન્સી સર્વિસીસ વિભાગ દ્વારા ૩૦૦થી વધુ ફાયર કોલ સફળતાપૂર્વક એટેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે. ફાયર જવાનોની સમયસૂચકતા અને સખત મહેનતના કારણે અનેક માનવજિંદગીઓ અને કરોડો રૂપિયાની કિંમતી મિલકતોને આગની ભયાનક જ્વાળાઓમાંથી સુરક્ષિત બચાવી લેવામાં સફળતા મળી છે.
વર્ષ ૨૦૨૩થી ૨૦૨૫ સુધીના આંકડાકીય વિશ્લેષણ પર નજર કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૨૩ની દિવાળીમાં સૌથી વધુ ૧૪૫ ફાયર કોલ મળ્યા હતા, જેમાં ૧૩૧ કોલ માત્ર ખુલ્લા પ્લોટ અને કચરાના ઢગલામાં આગના હતા. આ દરમિયાન રણછોડનગર વિસ્તારમાં મકાનના પાર્કિંગમાં લાગેલી વિકરાળ આગમાં ફાયર સ્ટાફે ૫ લાખ રોકડા અને ૬ કરોડ સુધીનો કાચો-પાકો માલ બચાવ્યો હતો. જ્યારે વર્ષ ૨૦૨૪માં ૪૪ અને ૨૦૨૫માં ૧૧૩ જેટલા ફાયર કોલ નોંધાયા હતા. વર્ષ ૨૦૨૫માં ૧૫૦ ફીટ રિંગ રોડ પર આવેલ ‘ધી ગ્રાન્ટ પેલેસ’ એપાર્ટમેન્ટના ૨૦મા માળે તેમજ વિવિધ ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં કારખાના અને ગોડાઉનોમાં આગના ગંભીર બનાવો બન્યા હતા. આ તમામ કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં ફાયર વિભાગની ટીમ તાત્કાલિક ઘટનાસ્થળે દોડી જઈને મોટું નુકસાન અટકાવવામાં સફળ રહી હતી.
આ સમગ્ર વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે તહેવારો દરમિયાન બેદરકારીના કારણે ફટાકડાના તણખા સુકા ઘાસ કે કચરા પર પડવાથી તેમજ રહેણાંક અને વાણિજ્યિક એકમોમાં એસી અને વીજ વાયરિંગમાં શોર્ટ સરકિટ આગનું મુખ્ય કારણ બને છે. ફાયર વિભાગની સતર્કતા ભલે ગંભીર હોનારતોને ટાળતી હોય, પરંતુ આગામી સમયમાં નાગરિકોએ પણ દિવાળી જેવા ઉત્સવો દરમિયાન વિશેષ જાગૃતિ દાખવવી અનિવાર્ય છે. કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરવો, ફટાકડા ફોડતી વખતે સાવચેતી રાખવી અને વીજ ઉપકરણોની યોગ્ય ચકાસણી કરવી તે ખુદની અને સમાજની સુરક્ષા માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
