યાત્રાધામ દ્વારકાની પવિત્ર ગોમતી નદીમાંથી પ્રાપ્ત થતા અદ્ભુત ગોમતીચક્રનું હિન્દુ ધર્મમાં અને વિશેષ કરીને દીપાવલીના પર્વો દરમિયાન અત્યંત મોટું આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ રહેલું છે. ધનતેરસ અને દીપાવલીના પાવન અવસરે ધનપૂજા, લક્ષ્મીપૂજન અને ચોપડા પૂજનની સાથે-સાથે ઘરમાં ગોમતીચક્રની પૂજા કરવાનું પણ શાસ્ત્રોક્ત વિધાન છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ગોમતીચક્રને સીધું જ જગતના નાથ ભગવાન શ્રી વિષ્ણુનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે, જે ઘરના વાતાવરણમાં સુખ અને સમૃદ્ધિની સ્થાપના કરે છે.
દીપાવલીના આ શુભ દિવસોમાં વિધિવત્ પૂજા કરવા માટે નવ, અગિયાર અથવા એકવીસની સંખ્યામાં ગોમતીચક્ર લેવામાં આવે છે. આ ગોમતીચક્રની સાથે એટલા જ અર્થાત્ જરાય તૂટેલા ન હોય તેવા અક્ષત એટલે કે ચોખા લઈને તેની શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી પૂજાવિધિ કરવામાં આવે છે. પૂજા સંપન્ન થયા બાદ આ તમામ ગોમતીચક્રને એક પવિત્ર લાલ રંગના કાપડમાં બાંધીને ઘરની તિજોરી કે જ્યાં નાણાં અથવા કિંમતી દાગીના રાખવામાં આવતા હોય ત્યાં મૂકવામાં આવે છે. લોકવાયકા અને ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર આ અચૂક ઉપાયથી ઘરમાં અખંડ લક્ષ્મીજીનોવાસ રહે છે અને ધનમાં ઉત્તરોત્તર વૃદ્ધિ થાય છે.
માત્ર આર્થિક સમૃદ્ધિ જ નહીં, પરંતુ માનસિક શાંતિ અને રક્ષણ માટે પણ ગોમતીચક્ર ખૂબ જ ગુણકારી સાબિત થાય છે. આ ચક્રને ધારણ કરવાથી મનમાં હકારાત્મક વિચારોનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે તેમજ કુદ્રષ્ટિ કે નજર લાગવા જેવી નકારાત્મક બાબતોનો પ્રભાવ અટકે છે. જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિએ ચંદ્ર મનનો કારક છે અને જ્યાં ચંદ્ર નિર્મળ કે પ્રભાવિત હોય ત્યાં ઘણીવાર નિર્ણયશક્તિ મંદ પડી જતી હોય છે અથવા વિચારોમાં અસ્થિરતા રહેતી હોય છે, તેવા સંજોગોમાં પણ ગોમતીચક્ર ધારણ કરવાથી અદ્ભુત લાભ થતો હોવાની લોકમાન્યતા પ્રચલિત છે.
