કેન્સર જેવા ગંભીર રોગ સામે લડી રહેલા દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનો માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક અત્યંત રાહતરૂપ અને માનવીય અભિગમવાળો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. રાષ્ટ્રીય ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) દ્વારા કેન્સરની દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન મર્યાદિત કરવાના આદેશો જારી કરવામાં આવ્યા છે, જે ૯ નવેમ્બરથી અમલી બનશે. આરોગ્ય સેવા મહાનિર્દેશાલય (DGHS) હેઠળ રચાયેલી નિષ્ણાત સમિતિની ભલામણોના આધારે રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે આ ક્રાંતિકારી ડગલું ભર્યું છે. આ નિર્ણયના પરિણામે અત્યાર સુધીમાં ૭૬ જેટલી અગ્રણી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓએ તેમની ૧૨૧ દવાઓના ૧,૨૨٥ ફોર્મ્યુલેશન માટે સુધારેલી મહત્તમ છૂટક કિંમતો (MRP) જમા કરાવી દીધી છે, જેમાંથી ૧,૦૩૧ ફોર્મ્યુલેશનના ભાવમાં સીધો ઘટાડો થયો છે.
આ નવા મૂલ્ય નિયંત્રણ હેઠળ લગભગ ૬૦૦ થી વધુ બ્રાન્ડ્સની દવાઓના ભાવમાં ૫૦ ટકાથી પણ વધુનો ધરખમ ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે સૌથી મોટો ઘટાડો તો આશ્ચર્યજનક રીતે ૯૬.૪૫ ટકા સુધી પહોંચ્યો છે. સ્તન કેન્સર, પ્રોસ્ટેટ કેન્સર, ફેફસાં અને સર્વાઇકલ કેન્સર જેવી જીવલેણ બિમારીઓની અગાઉ અસહ્ય અને મોંઘી સાબિત થતી દવાઓ હવે ખૂબ જ સસ્તા દરે ઉપલબ્ધ થશે. ઉદાહરણ તરીકે, આરપીજી લાઇફ સાયન્સિસની સ્તન કેન્સરની 'પાલબોપ્રો' કેપ્સુલ જે અગાઉ ૪૦,૪૨૧ રૂપિયામાં મળતી હતી તે ઘટીને માત્ર ૨,૭૨૦ રૂપિયા થઈ ગઈ છે. તેવી જ રીતે, ઝાયડસ લાઈફસાયન્સિસની ફેફસાં અને સર્વાઇકલ કેન્સરની ઈન્જેક્શન 'બ્રિક્સ્ટા' ૨૫,૯৯৫ રૂપિયાથી ઘટીને માત્ર ૩,૩૧૮ રૂપિયા થઈ છે અને લ્યુપિન લિમિટેડની પ્રખ્યાત 'લુપીહર ૨' ઈન્જેક્શનની કિંમત ૮૩,૫૨૦ રૂપિયાથી ઘટીને ૩૭,૩૫૮.૩૦ રૂપિયા પર આવી ગઈ છે. ભવિષ્યમાં ભારતમાં લોન્ચ થનારી નવી ૧૦ થી ૧૫ કેન્સરની દવાઓ પણ આ ટ્રેડ માર્જિન રેશનાલાઈઝેશન (TMR) હેઠળ જ આવરી લેવામાં આવશે.
સરકારે આ નિયમોનું કડક પાલન થાય તે માટે તમામ રિટેલર્સ, ડીલરો અને હોસ્પિટલોને તેમની જગ્યા પર તેમજ વેબસાઇટ્સ પર સુધારેલા ભાવની યાદી પ્રદર્શિત કરવાનું અનિવાર્ય બનાવ્યું છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાની દેખરેખ રાખવાની જવાબદારી રાજ્યના ડ્રગ કંટ્રોલર્સને સોંપવામાં આવી છે જેથી દર્દીઓ સાથે કોઈ અન્યાય ન થાય. ગ્રાહકો પોતાની રીતે પણ એનપીપીએ (NPPA) ના પોર્ટલ અથવા 'ફાર્મા સહી દામ' (Pharma Sahi Daam) એપ દ્વારા દવાઓના નવા અને સાચા ભાવો ચકાસી શકે છે. જો કોઈ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે તો નાગરિકો માટે ખાસ હેલ્પલાઈન દ્વારા ફરિયાદ કરવાની પણ સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે, જે દર્દીઓ માટે ખરેખર એક મોટો વરદાન સાબિત થશે.
