કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીએ તેમના આગામી પુસ્તક 'બિલૉન્ગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવ'ના વૈશ્વિક વિમોચન પહેલા એક અખબારને આપેલી વિશેષ મુલાકાતમાં ભારતના રાજકીય ઇતિહાસના સૌથી વિવાદાસ્પદ પ્રકરણ એવી ૧૯૭૫ની કટોકટી અંગે ખુલીને વાત કરી છે. સામાન્ય રીતે જનમાનસમાં એવો ખ્યાલ પ્રવર્તે છે કે કટોકટી દરમિયાન થયેલી અનિયમિતતાઓ અને અતિરેક માટે માત્ર સંજય ગાંધી જ જવાબદાર હતા, પરંતુ સોનિયા ગાંધીએ આ ધારણાને ફગાવી દીધી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તે સમયના પરિસ્થિતિગત દબાણો પાછળ તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીના કેટલાક વરિષ્ઠ સહયોગીઓ અને સહકર્મીઓની ભૂમિકા પણ ખૂબ મોટી હતી, જેઓ સતત દબાણ બનાવી રહ્યા હતા.
મુલાકાતમાં સોનિયા ગાંધીએ સ્વીકાર્યું છે કે કટોકટીના તે કાળા સમયગાળામાં દેશના નાગરિકોના લોકશાહી અધિકારો પર કાપ મૂકવામાં આવ્યો હતો અને 'હેબિયસ કાર્પસ' જેવા મૂળભૂત અધિકારો સ્થગિત થયા હતા. જોકે, તેમણે એ પણ ઉમેર્યું કે આ તમામ પગલાં કાયદાકીય માળખાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ લેવાયા હતા અને તે સમયે દેશના પ્રવર્તમાન સંજોગો અત્યંત વણસેલા હતા. દેશમાં હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો, સરકારી કાર્યાલયો અને જાહેર વાહનોને આગ ચાંપવાની ઘટનાઓ ઉપરાંત અમલશાહી અને સશસ્ત્ર સેનાઓને સરકાર વિરુદ્ધ વિદ્રોહ કરવાના આહ્વાન જેવી અરાજકતાભરી પરિસ્થિતિ વચ્ચે ઇન્દિરા ગાંધી આ સંકટનો સામનો કરવા સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા.
વધુમાં, સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું કે તેમના પતિ સ્વર્ગસ્થ રાજીવ ગાંધી તે સમયે લોકોની ફરિયાદો અને પ્રતિક્રિયાઓ પોતાની માતા સુધી પહોંચાડતા હતા અને ઇન્દિરા ગાંધીએ પોતાની અંતર્જ્ઞાન અને સૂઝબૂઝથી પરિસ્થિતિની ગંભીરતા સમજીને માર્ચ ૧૯૭૭માં ચૂંટણી યોજવાનો નિર્ભય નિર્ણય લીધો હતો. ઇન્દિરા ગાંધીએ પોતે પણ કટોકટીકાલીન અતિરેક માટે જાહેરમાં ખેદ વ્યક્ત કરીને માફી માંગી હતી, જે દર્શાવે છે કે તેઓ લોકશાહી મૂલ્યો પ્રત્યે કેટલા સજાગ હતા. ૧૯૭૫થી ૧૯૭૭ સુધી ચાલેલો આ બે વર્ષનો સમયગાળો ભારતીય સંવિધાન અને રાજકારણ માટે એક મોટો વળાંક સાબિત થયો હતો, જેને આજે પણ ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ ગંભીરતાથી જોવામાં આવે છે.
