વૈશ્વિક ટેકનોલોજી દિગ્ગજ ગૂગલે મંગળવારે એક બ્લોગ પોસ્ટમાં જાહેરાત કરી છે કે તે સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓ માટે તેના એઆઈ ટૂલ્સ અને સર્ચ ઓપ્શનને બાય ડિફોલ્ટ બંધ કરી દેશે. અમેરિકા સહિત દુનિયાભરની શાળાઓમાં ગૂગલની શૈક્ષણિક એપ્સ અને ક્રોમબુક લેપટોપનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે, પરંતુ ક્લાસરૂમમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ઉપયોગની મર્યાદાઓ અંગે શિક્ષણ જગતમાં હજુ પણ ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા આ ટેકનોલોજીનો દુરુપયોગ અટકાવવા અને હોમવર્ક કે અભ્યાસમાં શોર્ટકટ લેતા અટકાવવા માટે શાળાઓ દ્વારા સતત નિયંત્રણોની માંગ કરવામાં આવી રહી હતી. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ગૂગલે કે-૧૨ (K-12) વિદ્યાર્થીઓના એકાઉન્ટ્સમાંથી જેમાઈની, જેમાઈની નોટબુક, ક્લાસરૂમમાં જેમાઈની અને સર્ચ જેવા ફીચર્સ શાળાના એડમિનિસ્ટ્રેટર દ્વારા મેન્યુઅલી ચાલુ ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી નિષ્ક્રિય રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
આ નવા ફેરફારો અંતર્ગત ગૂગલ દ્વારા આ નિયંત્રણો અમેરિકાથી શરૂ કરીને વિશ્વભરમાં તબક્કાવાર લાગુ કરવામાં આવશે, જો કે હજુ સુધી તેની ચોક્કસ તારીખ જાહેર કરવામાં આવી નથી. ગૂગલના શિક્ષણ વિભાગના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ ક્રિસ ફિલિપ્સે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આધુનિક સર્ચ એન્જિનમાં એઆઈ ફીચર્સ હવે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા હોવાથી જો કોઈ શાળા એઆઈ પર પ્રતિબંધ મૂકશે, તો વિદ્યાર્થીઓને ગૂગલ સર્ચની સુવિધા પણ મળશે નહીં અને તેના બદલે સ્કૂલ દ્વારા પ્રતિબંધિત હોવાનો સંદેશ જોવા મળશે. અગાઉ, ન્યૂયોર્ક અને લોસ એન્જલસ જેવા મોટા શૈક્ષણિક જિલ્લાઓએ સ્કૂલના ઉપકરણો પર એઆઈ ટૂલ્સના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની યોજનાઓ જાહેર કરી હતી અને કેટલાક રાજકારણીઓએ પણ ગૂગલ પર મોનોપોલી ચલાવવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. સમગ્ર વિશ્વમાં ૧૫ કરોડથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ગૂગલ ક્લાસરૂમનો ઉપયોગ કરતા હોવાથી આ નીતિગત ફેરફાર શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે ખૂબ જ મોટો પ્રભાવ પાડશે તેવી શક્યતા છે.
ગૂગલના આ પગલાથી શાળાઓને વિદ્યાર્થીઓની ઓનલાઈન પ્રવૃત્તિઓ પર વધુ નિયંત્રણ મળશે, પરંતુ સાથે સાથે શિક્ષણવિદો અને વહીવટી તંત્ર માટે નવા પડકારો પણ ઊભા થયા છે. લોસ એન્જલસ અને ન્યૂયોર્ક સિટી પબ્લિક સ્કૂલ્સ જેવા અગ્રણી શૈક્ષણિક એકમો આ નવી નીતિની ઝીણવટભરી સમીક્ષા કરી રહ્યા છે અને વિદ્યાર્થીઓની ગોપનીયતા તથા શિક્ષકોના મહત્વને જાળવી રાખવા માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકાની માંગ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ગૂગલનો દાવો છે કે આ ફેરફારોથી શાળાઓને મર્યાદા નહીં પરંતુ વધુ સ્વતંત્રતા અને નિયંત્રણ પ્રાપ્ત થશે, જેથી તેઓ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા અભ્યાસમાં એઆઈના દુરુપયોગને રોકી શકે. આગામી સમયમાં આ ટેકનોલોજી દિગ્ગજ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વચ્ચેનો આ સમન્વય કેવી રીતે આગળ વધે છે અને વિદ્યાર્થીઓના ડિજિટલ લર્નિંગ પર તેની કેવી અસરો પડે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
