દિલ્હીમાં કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના ઇન્ડિયા ગઠબંધન દ્વારા સંસદની તર્જ પર એક વિશેષ 'મોક પાર્લામેન્ટ' (સાંકેતિક સંસદ) નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. લોકસભાના પૂર્વ સ્પીકર મીરા કુમારની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલા આ સત્રમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે 'જાહેર મહાભિયોગ'નો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખરગે દ્વારા રજૂ કરાયેલા આ પ્રસ્તાવમાં ચૂંટણી કમિશનરને તાત્કાલિક પદ પરથી હટાવવાની સાથે તેમની સામે દેશદ્રોહનો કેસ ચલાવવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યક્રમમાં મતદાર યાદીમાંથી નામ રદ થવાથી પીડિત નાગરિકો અને વિવિધ પક્ષોના નેતાઓએ ભાગ લઈને લોકશાહી સામે જોખમ હોવાના ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા.
આ સાંકેતિક મહાભિયોગ પ્રસ્તાવમાં ચૂંટણી પંચ સામે કુલ છ ગંભીર આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા, જેમાં ચૂંટણી ચોરીનું કાવતરું રચવું, ૧૩.૨ કરોડ મતદારોના નામ ગેરકાયદેસર રીતે રદ કરવા અને સંસદની મંજૂરી વગર ફોર્મ-૬ માં ફેરફાર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. વિપક્ષી નેતાઓએ સરકાર અને ચૂંટણી પંચ પર આક્ષેપ કર્યો હતો કે શાસક પક્ષ સત્તા ટકાવી રાખવા માટે પાયાની લોકશાહી મૂલ્યો સાથે ચેડાં કરી રહ્યો છે. જોકે, આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપતા ભારતીય જનતા પાર્ટીએ રાહુલ ગાંધી અને વિપક્ષ પર કટાક્ષ કર્યો હતો કે વાસ્તવિક ચૂંટણીમાં જીતી ન શકવાના કારણે તેઓ પોતાની પસંદગીની નકલી સંસદ ચલાવીને ભ્રામક વાતાવરણ ઊભુ કરી રહ્યા છે.
આ વિવાદ વચ્ચે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે અગાઉ જ વિપક્ષી નેતાઓને સંસદના વિશેષ સત્રમાં મતદાર યાદી અને ચૂંટણી સુધારાઓ પર ખુલ્લી ચર્ચા કરવા માટે પડકાર ફેંક્યો હતો. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચૂંટણી પંચ એક સ્વતંત્ર બંધારણીય સંસ્થા છે અને વિપક્ષ માત્ર સંસદમાં ચર્ચા કરવાને બદલે હોબાળો મચાવવામાં રસ ધરાવે છે. અગાઉ સંસદના વિવિધ સત્રોમાં પણ SIR અને મતદાર યાદીમાં મોટા પાયે થયેલા ઘટાડાને લઈને ભારે અવરોધો ઊભા થયા હતા અને સંસદીય નોટિસો ફગાવી દેવામાં આવી હતી. આમ, ચૂંટણી પંચની પારદર્શિતા અને વિપક્ષના આક્રમણ વચ્ચે દેશનું રાજકીય વાતાવરણ અત્યંત ગરમાયું છે.
