પશ્ચિમ બંગાળના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઐતિહાસિક બક્સા ટાઈગર રિઝર્વમાં વર્ષો બાદ વાઘોની હાજરી પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે વન વિભાગ દ્વારા વિશેષ પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. આ યોજના અંતર્ગત પર્યાવરણીય સંતુલન જાળવવા અને પ્રવાસીઓને આકર્ષવા માટે ખાસ કરીને એક માદા વાઘણને આ ક્ષેત્રમાં લાવવામાં આવી હતી. જો કે, વાઘ પોતાની કુદરતી સીમાઓ અને પ્રાદેશિક સ્વભાવ મુજબ લાંબા અંતરની મુસાફરી કરવા માટે જાણીતા છે, અને આ માદા વાઘણે પણ પોતાની વિચરતી પ્રકૃતિને અનુસરીને પડોશી રાજ્ય આસામ તરફ પ્રયાણ કર્યું હતું. આ ઘટનાએ વન્યજીવ નિષ્ણાતો અને સંરક્ષણવાદીઓનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે કારણ કે આટલા મોટા અંતરની મુસાફરી વન્યજીવોની સુરક્ષા સામે પણ કેટલાક જોખમો ઊભા કરે છે.
આ અણધારી પરિસ્થિતિને સંભાળવા અને વાઘણના સુરક્ષિત સ્થળાંતર માટે વન વિભાગ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા ત્વરિત અને સાહસિક પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. જમીન માર્ગે આટલા લાંબા અને સંવેદનશીલ પ્રવાસમાં વાઘણને તણાવ કે ઈજા ન થાય તે માટે ભારતીય વાયુસેનાની મદદ લેવાનું નક્કી કરાયું હતું. દેશના સૌથી શક્તિશાળી અને ભરોસાપાત્ર ગણાતા સી-૧૩૦જે સુપર હર્ક્યુલસ (C-130J Super Hercules) વિમાનનો ઉપયોગ કરીને આ વાઘણને અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક એરલિફ્ટ કરવામાં આવી હતી. વન્યજીવ સંરક્ષણના ઈતિહાસમાં આ પ્રકારની એરલિફ્ટિંગ પદ્ધતિ અત્યંત દુર્લભ અને પ્રશંસનીય માનવામાં આવે છે, જેમાં ભારતીય વાયુસેનાએ પણ પોતાની માનવીય અને રાષ્ટ્રીય જવાબદારીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે.
આ ઘટનાએ વન્યજીવ કોરિડોર અને વસાહતના આયોજન પર ગંભીર ચર્ચાઓ જગાવી છે. બક્સા રિઝર્વમાં વાઘના પુનરુત્થાનનો પ્રોજેક્ટ ભલે હાલ પૂરતો મુશ્કેલીમાં મુકાયો હોય, પરંતુ આ પડકારમાંથી વન વિભાગને ભવિષ્યની રણનીતિ ઘડવા માટે મહત્વના પાઠ મળ્યા છે. વાઘોના કુદરતી આવાસો વચ્ચેના અવરોધોને દૂર કરવા અને આંતરરાಜ್ಯ સ્તરે વન વિભાગો વચ્ચે વધુ સારો તાલમેલ સાધવો અનિવાર્ય બની ગયું છે. વન્યજીવ પ્રેમીઓ અને અધિકારીઓ આશા રાખી રહ્યા છે કે આ સાહસિક ઓપરેશન બાદ વાઘણને યોગ્ય આવાસ મળશે અને પશ્ચિમ બંગાળમાં ટાઈગર રિઝર્વને સફળ બનાવવાનું સ્વપ્ન ટૂંક સમયમાં સાકાર થશે.
