પશ્ચિમ બંગાળના ઐતિહાસિક બક્સા ટાઈગર રિઝર્વમાં વન્યજીવ સંરક્ષણ અને વાઘોની વસ્તીમાં વધારો કરવા માટે લાંબા સમયથી વિશેષ પ્રોજેક્ટ્સ ચાલી રહ્યા છે. આ મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના અંતર્ગત જંગલમાં વાઘોની હાજરી પુનઃસ્થાપિત કરવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા હતા, પરંતુ તાજેતરમાં બનેલી એક ઘટનાએ વન અધિકારીઓની ચિંતા વધારી દીધી છે. આ રિઝર્વમાં છોડવામાં આવેલી એક વાઘણ પોતાની હદ ભૂલીને અચાનક પડોશી રાજ્ય આસામની સરહદોમાં પ્રવેશી ગઈ હતી. વાઘણના આ પ્રકારે અચાનક લાંબા અંતરના પ્રવાસથી વન વિભાગના અધિકારીઓ દોડતા થઈ ગયા હતા અને તેની સુરક્ષાને લઈને તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ હતી.
વાઘણ આસામના અજાણ્યા પ્રદેશમાં પહોંચી જવાથી તેના પર શિકારીઓનો ખતરો તેમજ માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષની શક્યતાઓ પ્રબળ બની હતી. આ પરિસ્થિતિને ગંભીરતાથી લઈને વન અને વન્યજીવ સંરક્ષણ વિભાગે તેને તાત્કાલિક રેસ્ક્યુ કરીને સુરક્ષિત રીતે પાછી લાવવા માટે એક વ્યાપક રણનીતિ ઘડી કાઢી. જંગલી પ્રાણીઓની સુરક્ષા અને તેમના પુનઃવસન માટે આ એક અત્યંત સંવેદનશીલ મામલો હતો, કારણ કે સામાન્ય માર્ગો દ્વારા તેને પરત લાવવી લાંબી અને જોખમી સાબિત થઈ શકતી હતી. આ કારણોસર વન વિભાગે ભારતીય વાયુસેના (Indian Air Force) ની મદદ લેવાનો ઐતિહાસિક અને અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય કર્યો હતો જેથી સમય બગાડ્યા વિના વાઘણને બચાવી શકાય.
આ અનોખા ઓપરેશનને અંજામ આપવા માટે ભારતીય વાયુસેનાના અત્યાધુનિક અને શક્તિશાળી સી-૧૩૦જે સુપર હર્ક્યુલસ (C-130J Super Hercules) વિમાનનો વિશેષ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. વાઘણને પિંજરામાં સુરક્ષિત રીતે કેદ કરીને આ મિલિટરી એરક્રાફ્ટ દ્વારા આકાશ માર્ગે એરલિફ્ટ કરવામાં આવી હતી, જે વન્યજીવ વ્યવસ્થાપનના ઈતિહાસમાં એક દુર્લભ ઘટના છે. આ હાઈ-પ્રોફાઈલ હવાઈ ઓપરેશને માત્ર વાઘણનો જીવ જ બચાવ્યો નથી પરંતુ કટોકટીના સમયમાં સંરક્ષણ દળો અને વન વિભાગ વચ્ચેના ઉત્કૃષ્ટ સંકલનનું પણ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. આ ઘટના બાદ બક્સા રિઝર્વમાં વાઘોના સંરક્ષણ અને તેમની હિલચાલ પર નજર રાખવા માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ વધુ સઘન બનાવવામાં આવી રહી છે.
