દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની આગેવાની હેઠળના કન્સોર્ટિયમ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી ત્રણ મહત્ત્વપૂર્ણ અપીલો પર સુનાવણી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ કાનૂની લડાઈ ભારતના પૂર્વ કિનારે આવેલા પ્રખ્યાત કૃષ્ણા-ગોદાવરી (કેજી) બેસિનમાં સરકારી માલિકીની ઓઈલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ઓએનજીસી)ના બ્લોકમાંથી રિલાયન્સના ક્ષેત્રોમાં કુદરતી ગેસના કથિત સ્થળાંતર (માઈગ્રેશન) અંગેના વર્ષો જૂના વિવાદ સાથે સંકળાયેલી છે. આ સમગ્ર મામલો આંતરરાષ્ટ્રીય આર્બિટ્રરેશન પીએનએફ અને કાનૂની પેચોમાં ફસાયેલો છે, જેના પર હવે દેશભરના નિષ્ણાતોની નજર છે.
આ કેસની પૃષ્ઠભૂમિ જોઈએ તો, ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫માં દિલ્હી હાઈકોર્ટે ૨૦૧૮ના આંતરરાષ્ટ્રીય આર્બિટ્રરેશન એવોર્ડને રદ્દ કરતો ચુકાદો આપ્યો હતો, જે રિલાયન્સની તરફેણમાં હતો. હાઈકોર્ટે સરકારના એ આરોપોને માન્ય રાખ્યા હતા કે રિલાયન્સ અને તેના વિદેશી ભાગીદારોએ ગેરકાયદેસર રીતે એવા રિઝર્વમાંથી ગેસ બહાર કાઢ્યો છે જેના પર તેમનો અધિકાર નહોતો, જેનાથી આશરે ૧.૭૨ અબજ ડોલરથી વધુનો અન્યાયી આર્થિક લાભ મેળવવામાં આવ્યો છે. આ ચુકાદા બાદ પેટ્રોલીયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા કન્સોર્ટિયમ સામે ૨.૮૧ અબજ ડોલરની માગણીની નોટિસ પણ જારી કરવામાં આવી હતી, જેણે આ વિવાદને વધુ તીવ્ર બનાવ્યો છે.
આ વિવાદની શરૂઆત નવેમ્બર ૨૦૧૬માં થઈ હતી જ્યારે સરકારે સૌપ્રથમ વખત ૧.૫૫ અબજ ડોલર અને વ્યાજની માગણી કરી હતી. જોકે, જુલાઈ ૨૦૧૮માં ત્રણ સભ્યોની આર્બિટ્રરેશન ટ્રિબ્યુનલે ૨:૧ ની બહુમતીથી સરકારના દાવાઓને ફગાવી દીધા હતા અને જણાવ્યું હતું કે પ્રોડક્શન-શેરિંગ કોન્ટ્રાક્ટ કન્સોર્ટિયમને બહારથી સ્થળાંતર થઈને આવેલા ગેસનું ઉત્પાદન અને વેચાણ કરતા અટકાવતો નથી. હવે દિલ્હી હાઈકોર્ટના તાજેતરના વિરોધી ચુકાદાને પડકારવા માટે રિલાયન્સ અને અન્ય અપીલકર્તાઓ સુપ્રીમ કોર્ટના શરણે ગયા છે, ત્યારે આ કાનૂની જંગનું પરિણામ ભારતીય ઉર્જા ક્ષેત્રના ભવિષ્ય માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે.
