આજના આધુનિક યુગમાં બેંકિંગ કામકાજથી લઈને સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા અને ઓળખના પુરાવા તરીકે આધાર કાર્ડ એક અનિવાર્ય દસ્તાવેજ બની ગયું છે. જો કે, ઘણીવાર બહાર નીકળતી વખતે આપણે અસલી કે ફિઝિકલ કાર્ડ ઘરે જ ભૂલી જઈએ છીએ અથવા તો તેને સાથે રાખવું મુશ્કેલ લાગે છે. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલરૂપે 'યુનિક આઈડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા' (UIDAI) દ્વારા ડિજિટલ સ્વરૂપમાં 'ઈ-આધાર' પૂરું પાડવામાં આવે છે. ઈ-આધાર એ અસલી આધાર કાર્ડની જેમ જ સંપૂર્ણપણે માન્ય ધરાવતી એક ડિજિટલ પીડીએફ (PDF) ફાઈલ છે, જેને સ્માર્ટફોન કે કમ્પ્યુટરમાં ગમે ત્યારે અને ગમે ત્યાં સેવ કરીને રાખી શકાય છે. આ ડિજિટલ કોર્ડમાં કાર્ડધારકની તમામ અંગત માહિતીની સાથે એક સુરક્ષિત ક્યુઆર (QR) કોડ પણ ઉપલબ્ધ હોય છે.
તમારા મોબાઈલમાં ઈ-આધાર ડાઉનલોડ કરવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ અને સુરક્ષિત છે. આ માટે તમારી પાસે આધાર નંબર, એનરોલમેન્ટ આઈડી અથવા વર્ચ્યુઅલ આઈડી પૈકી કોઈપણ એક વિગત હોવી જરૂરી છે. સાથે જ, આધાર સાથે લિંક કરેલો મોબાઈલ નંબર હોવો અનિવાર્ય છે કારણ કે ડાઉનલોડ કરતી વખતે વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) દ્વારા તેની ખરાઈ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા માટે સૌપ્રથમ UIDAI ની અધિકૃત વેબસાઇટની મુલાકાત લઈને 'ડાઉનલોડ આધાર' વિકલ્પ પસંદ કરવાનો રહે છે. ત્યારબાદ જરૂરી આઈડી અને કેપ્ચા કોડ દાખલ કરીને રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર આવેલા OTP ને એન્ટર કરવાથી પીડીએફ ફાઈલ ડાઉનલોડ થઈ જાય છે. સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ આ ફાઈલ પાસવર્ડથી પ્રોટેક્ટેડ હોય છે, જેથી તમારો ડેટા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે છે.
ઈ-આધારનો ઉપયોગ કરતી વખતે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં રાખવા અત્યંત આવશ્યક છે. ઓનલાઈન પ્રક્રિયા હંમેશા માત્ર અને માત્ર UIDAI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જ કરવી જોઈએ જેથી સાયબર ફ્રોડ કે છેતરપિંડીથી બચી શકાય. આ ઉપરાંત, ડાઉનલોડ પ્રક્રિયા દરમિયાન મેળવેલો OTP ક્યારેય કોઈની સાથે શેર કરવો નહીં. જો કે ઈ-આધારની માન્યતા ભૌતિક કાર્ડ જેટલી જ હોય છે, છતાં કેટલીક વિશેષ બેંકિંગ કે નાણાકીય સંસ્થાઓમાં તેમની આંતરિક માર્ગદર્શિકા મુજબ નિયમો અલગ હોઈ શકે છે, તેથી અગાઉથી પૂછપરછ કરી લેવી હિતાવહ છે. કટોકટીના સમયે કે કાર્ડ ભૂલી ગયા હોવાની સ્થિતિમાં આ ડિજિટલ ટ્રિક નાગરિકો માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થાય છે.
