આજના અનિયમિત ખાનપાન, બેઠાડુ જીવનશૈલી અને તણાવને કારણે અપચો, પેટ ફૂલવું તેમજ એસિડિટી જેવી પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ અત્યંત સામાન્ય બની ગઈ છે. ખાસ કરીને ભારે અથવા વધુ પડતું તેલયુક્ત ભોજન લીધા પછી પેટમાં ભારેપણું અને અસ્વસ્થતા અનુભવાતી હોય છે. લાંબા સમયની ગંભીર પાચન સમસ્યાઓમાં તબીબી સારવાર જરૂરી છે, પરંતુ સામાન્ય અપચો અને પેટના અસહ્ય ખેંચાણમાંથી રાહત મેળવવા માટે હળવા યોગાસનો અને ઊંડા શ્વાસોચ્છવાસની પદ્ધતિ કુદરતી ઉપચાર તરીકે શ્રેષ્ઠ પરિણામ આપે છે.
પાચનક્રિયાને સુધારવા માટે વજ્રાસન સૌથી સરળ અને અસરકારક માનવામાં આવે છે. આ એકમાત્ર એવું આસન છે જેને ભોજન કર્યા પછી તરત જ કરી શકાય છે, જે પાચન અંગો તરફ રક્તપ્રવાહ વધારીને ખોરાકને ઝડપથી પચાવવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત પવનમુક્તાસન પેટમાં ભરાયેલા વધારાના ગેસને મુક્ત કરવા અને આંતરડાના તણાવને દૂર કરવા માટે ઉત્તમ છે. ત્રીજું મહત્ત્વપૂર્ણ આસન બાલાસન છે, જે ચેતાતંત્રને શાંત કરી પેટના આંતરિક સ્નાયુઓને આરામ આપે છે અને અસ્વસ્થતા ઘટાડે છે.
આ સાથે જ અર્ધ મત્સ્યેન્દ્રીયાસન એટલે કે કરોડરજ્જુને બંને બાજુ વાળવાની મુદ્રા પાચનતંત્રના તમામ અંગોને સક્રિય રાખે છે. આ આસનથી પેટના અવયવોનું કુદરતી રીતે માલિશ થાય છે અને શરીરમાંથી ઝેરી તત્ત્વો બહાર નીકળવામાં સરળતા રહે છે. પાંચમું આસન માર્જરી આસન છે, જે પેટ અને પીઠના સ્નાયુઓને લચીલા બનાવી જઠર તથા આંતરડાના સંકોચન-પ્રસરણની પ્રક્રિયાને વેગવંતી બનાવે છે, જેનાથી ખાધેલો ખોરાક સરળતાથી આગળ વધે છે.
યોગનો અભ્યાસ કરતી વખતે શરીર સાથે કોઈ જબરદસ્તી ન કરવી અને શ્વાસની ગતિ સામાન્ય રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે. વજ્રાસન સિવાયના આસનો સવારે ખાલી પેટે કરવા હિતાવહ છે. જો રોજિંદા ક્રમમાં આ સરળ આસનોને સામેલ કરવામાં આવે, તો મોંઘી દવાઓ વિના પણ પાચનતંત્રને નિરોગી રાખી શકાય છે અને પેટની દરેક નાની-મોટી તકલીફોમાંથી કાયમી છુટકારો મેળવી શકાય છે.
