પૃથ્વી પરના સૌથી નીચા ભૌગોલિક સ્થળ તરીકે ઓળખાતો અને ઇઝરાયેલ, જોર્ડન તેમજ પેલેસ્ટાઇનની સરહદોને સ્પર્શતો મૃત સમુદ્ર છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી ગંભીર સંકટનો સામનો કરી રહ્યો છે. સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ ચૌદ સો ફૂટ નીચે આવેલો આ અદ્ભુત જળાશય મહાસાગરો કરતાં લગભગ દસ ગણો વધુ ખારો છે, જેના કારણે તેમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ કોઈપણ પ્રયાસ વગર સરળતાથી પાણી પર તરી શકે છે. પરંતુ આ કુદરતી અજાણ્યો ચમત્કાર હવે દર વર્ષે લગભગ ચાર ફૂટ જેટલો ઘટી રહ્યો છે. છેલ્લા પાંચ દાયકામાં આ સમુદ્રનું કુલ ક્ષેત્રફળ લગભગ ત્રીજા ભાગ જેટલું ઘટી ગયું છે. પાણીના સતત ઘટવાને કારણે કિનારાઓ પર મીઠાના થરો જામતા જાય છે અને વિશાળકાય ખાડાઓ એટલે કે સિંકહોલ પડવાની ખતરનાક સમસ્યા સર્જાઈ રહી છે, જેના કારણે આ આખો વિસ્તાર જોખમી બનતો જાય છે.
આ અનન્ય જળાશયના સંકટ પાછળ માનવીય પ્રવૃત્તિઓ અને કુદરતી પરિબળો બંને જવાબદાર છે. તકનીકી રીતે આ એક સરોવર છે, જેમાં મુખ્ય પાણી જોર્ડન નદી દ્વારા આવે છે. પરંતુ સિરિયા, ઇઝરાયેલ અને જોર્ડન દ્વારા આ નદીના પાણીને મોટા પ્રમાણમાં ડેમ બાંધીને વાળી લેવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે એક સમયે મૃત સમુદ્રમાં ઠલવાતો પાણીનો જથ્થો નેવું ટકા કરતાં પણ વધુ ઘટી ગયો છે. આ ઉપરાંત, બંને તરફની ખનિજ કંપનીઓ દ્વારા પોટાશ અને મેગ્નેશિયમ જેવા મૂલ્યવાન ખનિજો મેળવવા માટે પાણીને મોટા બાષ્પીભવન હોજમાં ખેંચવામાં આવે છે. આ બેવડા મારામારીના કારણે સમુદ્રમાં પાણીની આવક નહિવત થઈ ગઈ છે અને જાવક સતત ચાલુ રહી છે. આ તમામ પરિસ્થિતિમાં બદલાતા હવામાન અને દુષ્કાળ જેવી કુદરતી સમસ્યાઓએ આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે.
પાણીના સ્તરમાં સતત ઘટાડો થવાને કારણે આ પ્રદેશનું ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સ્વરૂપ પણ બદલાઈ રહ્યું છે. પાણીમાં મીઠાની સાંદ્રતા ખૂબ વધી જવાને કારણે મીઠાના સ્ફટિકો બરફની જેમ સમુદ્રના તળિયે જમા થઈને અદભુત કુદરતી શિલ્પો બનાવી રહ્યા છે, પરંતુ બીજી તરફ કિનારાની જમીન બેસી જવાને કારણે હજારો ખતરનાક ખાડાઓ રચાયા છે. પર્યટન સ્થળો બંધ કરવા પડ્યા છે અને પ્રવાસીઓએ હવે કુદરતી ઉત્તર બેસિન છોડીને ઉદ્યોગો દ્વારા જાળવવામાં આવતા કૃત્રિમ જળાશયોનો આશરો લેવો પડે છે. જો આ જ ઝડપે પાણી ઘટતું રહેશે તો આ અદ્ભુત કુદરતી ધરોહરનું અસ્તિત્વ ગંભીર જોખમમાં મુકાઈ જશે, જેને બચાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સામૂહિક પ્રયાસો કરવા અત્યંત આવશ્યક છે.
