નવી દિલ્હીમાં તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલા ભારત અને યુનાઇટેડ કિંગડમ વચ્ચેના મહત્વપૂર્ણ વેપાર કરારના અમલીકરણ બાદ બંને દેશો વચ્ચે પહેલો મોટો વેપાર વિવાદ ઉભો થયો છે. ભારતીય તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા જથ્થાબંધ સ્કોચ આયાત પર ઘટાડેલી ૭૫ ટકા ટેરિફ દરનો લાભ આપવાનો ઇનકાર કરવામાં આવતા વિદેશી દારૂ બનાવતી અગ્રણી કંપનીઓમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પિરિટ્સ એન્ડ વાઇન્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયાએ કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રીને પત્ર લખીને આ અંગે સ્પષ્ટતા માંગ કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે આ પ્રકારના વલણથી બંને દેશો વચ્ચે થયેલી વેપાર સમજૂતીના મૂળ ઉદ્દેશને નુકસાન થઈ શકે છે.
બ્રિટનથી આયાત થતી સ્કોચ વ્હીસ્કી પરની આયાત ડ્યુટી ઘટાડીને ૭૫ ટકા કરવા અંગે લાંબી વાટાઘાટો પછી સમજૂતી સધાઈ હતી. જોકે, ભારતીય કસ્ટમ્સ અને મહેસૂલ ગુપ્તચર નિયામાલય દ્વારા ડાયાજિયા અને પર્નોડ રિકાર્ડ જેવી દિગ્ગજ વિદેશી કંપનીઓની ઓફિસો પર દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે અને અધિકારીઓની પૂછપરછ કરવામાં આવી રહી છે. તપાસકર્તાઓનું માનવું છે કે જથ્થાબંધ સ્કોચ કોન્સન્ટ્રેટ પર આ છૂટ લાગુ પડતી નથી અને તેણે ૧૫૦ ટકા ડ્યુટી હેઠળ આવવું જોઈએ. આ વિવાદને કારણે ભારત અને બ્રિટન વચ્ચેના મુક્ત વેપાર કરારના ભવિષ્ય પર પ્રશ્નાર્થ ચિન્હ મુકાઈ ગયો છે.
વિદેશી કંપનીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી સંસ્થાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કરારની જોગવાઈઓ મુજબ વ્હીસ્કીની આયાત પર પ્રાથમિકતાના ધોરણે ટેરિફ લાભ મળવો જ જોઈએ. જો આ વિવાદનું વહેલી તકે નિરાકરણ નહીં આવે તો ભારતની અબજો ડોલરની આલ્કોહોલ બજારમાં અનિશ્ચિતતા ઊભી થશે અને લાંબા ગાળાના વિદેશી રોકાણ પર પણ માઠી અસર પડશે. ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓએ સરકાર પાસે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરીને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવાની માંગ કરી છે જેથી વેપાર વાતાવરણને બચાવી શકાય.
