બ્રિટનના વેસ્ટ સસેક્સ વિસ્તારમાં આવેલું ત્રણસો ત્રીસ એકર વિશાળ ઘઉંનું ખેતર આજે કુદરતી પરિવર્તનના એક અદ્ભુત ઉદાહરણ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. ચાર દાયકા સુધી જ્યાં માત્ર અનાજની ખેતી થતી હતી, તે ભૂમિ પર હવે હરિયાળી અને રંગબેરંગી પતંગિયાઓનું સામ્રાજ્ય સ્થપાયું છે. ખેતી બંધ કરીને આ જમીનને કુદરતી આવાસમાં રૂપાંતરિત કરવાના પ્રોજેક્ટના માત્ર બે જ વર્ષમાં અત્યંત ઉત્સાહવર્ધક પરિણામો સામે આવ્યા છે. વર્ષ દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવેલા વિશેષ સર્વેક્ષણમાં અહીં અઠ્ઠાવીસ અલગ અલગ પ્રજાતિના કુલ પાંચ હજાર બસ્સો નેવું પતંગિયા નોંધાયા છે, જેને પર્યાવરણવિદો એક મોટી સફળતા માની રહ્યા છે.
આ પરિવર્તન પાછળ વ્યાપક સ્તર પર કરવામાં આવેલા કુદરતી સંવર્ધનના પ્રયાસો જવાબદાર છે. અહીં લગભગ સાત કિલોગ્રામથી વધુ વિસ્તારમાં હેજ અને છોડ રોપવામાં આવ્યા છે, સાત હેક્ટરમાં નવા જંગલો વિકસાવવામાં આવ્યા છે અને ત્રણ નવા તળાવોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત વિશેષ વનસ્પતિઓ અને ઘાસના બીજ વાવીને માટીની ગુણવત્તા સુધારવામાં આવી છે. આ તમામ પ્રયાસોના પરિણામે પતંગિયાઓ અને અન્ય જીવજંતુઓ માટે ભોજન, આશ્રય અને પ્રજનન માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું થયું છે. આશ્ચર્યજનક બાબત તો એ છે કે અહીં બ્રિટનના સૌથી નાના ગણાતા પતંગિયાઓ પણ મોટી સંખ્યામાં જોવા મળ્યા છે, જે આ સમગ્ર પ્રદેશની બદલાતી પરિસ્થિતિની સાક્ષી પૂરે છે.
આ અભૂતપૂર્વ સફળતા પાછળ વ્યાપારી ધોરણે કરાયેલ પર્યાવરણીય રોકાણ પણ કામ કરી ગયું છે. વિકાસકર્તાઓ દ્વારા ખરીદવામાં આવતા બાયોડાયવર્સિટી યુનિટ્સના માધ્યમથી આ પ્રોજેક્ટને આર્થિક સહારો મળ્યો છે, જેનાથી કુદરતી સંરક્ષણનું કાર્ય સરળ બન્યું છે. પતંગિયાઓની સાથે સાથે હવે આ જમીન પર અનેક દુર્લભ પક્ષીઓ અને જંતુઓ પણ પરત ફરી રહ્યા છે. પર્યાવરણવિદો આગામી સમયમાં અહીં વધુ દુર્લભ પ્રજાતિના પતંગિયાઓને પુનઃ લાવવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે. ચાળીસ વર્ષ સુધી ઘઉંના પાક નીચે દબાયેલી આ ધરતી પર કુદરતનું આ પુનરાગમન સાબિત કરે છે કે યોગ્ય આયોજન કરવામાં આવે તો પર્યાવરણને ખૂબ જ ઓછા સમયમાં ફરીથી જીવંત કરી શકાય છે.
