આજના ડિજિટલ યુગમાં ગૂગલ પે, ફોન પે અને પેટીએમ જેવી એપ્લિકેશન દ્વારા યુપીઆઈથી નાણાંની લેવડદેવડ સામાન્ય બની ગઈ છે. ચાની લારીથી લઈને મોટા વેપારીઓ સુધીના લોકો રોજિંદા વ્યવહારો માટે આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે. જોકે, બેંક ખાતામાં સાઠ હજાર રૂપિયા જેવી રકમ જમા થાય ત્યારે આવકવેરા વિભાગની નોટિસ આવશે કે નહીં તે અંગે નાગરિકોમાં અનેક પ્રકારની મૂંઝવણો જોવા મળે છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે માત્ર કોઈ નિશ્ચિત રકમ જમા થવાથી આપમેળે આવકવેરાની નોટિસ મોકલવામાં આવતી નથી. પરંતુ, જો ખાતામાં જમા થતા નાણાંનો સ્ત્રોત અસ્પષ્ટ હોય અથવા વ્યવહારો અને જાહેર કરેલી વાર્ષિક આવક વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળે, તો આવકવેરા વિભાગ દ્વારા ખુલાસો માંગવામાં આવી શકે છે.
ઘણા લોકો એવું માને છે કે આવકવેરા વિભાગ માત્ર લાખો કે કરોડોના વ્યવહારો પર જ નજર રાખતો હોય છે, પરંતુ નિયમો અનુસાર કોઈપણ નાની કે મોટી રકમના વ્યવહાર અંગે સંજોગોને આધારે પૂછપરછ થઈ શકે છે. જો કોઈ કરદાતા પોતાની વાર્ષિક આવક ઓછી દર્શાવે પરંતુ બેંક ખાતામાં વર્ષ દરમિયાન વિવિધ માધ્યમોથી અપેક્ષા કરતાં વધુ નાણાં જમા થાય, તો તે વધારાની રકમ અંગેનો હેતુ અને સ્ત્રોત સ્પષ્ટ કરવો અનિવાર્ય બને છે. જોકે, બેંક ખાતામાં આવક કરતા વધુ રકમ જમા થવી એ માત્રથી કરચોરીનો પુરાવો બની જતો નથી. લોન, ભેટ, પોતાના જ અન્ય ખાતામાંથી કરેલા ટ્રાન્સફર અથવા અગાઉની બચત જેવા વ્યવહારો માટે યોગ્ય પુરાવા રજૂ કરી શકાતા હોય છે. ડિજિટલ ચુકવણી પદ્ધતિઓ માટે એવી કોઈ નિશ્ચિત વાર્ષિક મર્યાદા નથી કે જેનાથી નીચેના તમામ વ્યવહારો પર ક્યારેય સવાલ ન થઈ શકે, તેમ છતાં મર્યાદા ઓળંગતા જ ટેક્સ નોટિસ આવી જશે તેવું પણ નથી. વિભાગ હંમેશાં વ્યવહારની પ્રકૃતિ, સ્ત્રોત અને ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજોના આધારે જ તપાસ કરે છે.
નાના વેપારીઓ, ટ્યુટર અને ફ્રીલાન્સર્સ જેવા સ્વરોજગાર સાથે જોડાયેલા લોકોએ વ્યવસાયિક આવક અને અંગત ખર્ચ માટે અલગ બેંક ખાતું રાખવું અત્યંત હિતાવહ છે. એક જ ખાતામાં બધા નાણાં આવવાથી હિસાબ સમજાવતી વખતે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, મિત્ર કે સંબંધીની વિનંતીથી પોતાના ખાતામાં અજાણ્યા નાણાં મંગાવીને અન્યત્ર ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રથા જોખમી સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે આવા ખાતાઓ સુરક્ષા એજન્સીઓની નજરમાં આવી શકે છે. યુપીઆઈ દ્વારા મળેલી પ્રત્યેક રકમની યોગ્ય નોંધ રાખવી, બિલ કે રસીદ સાચવવા અને નાણાંનો હેતુ સ્પષ્ટ કરી શકાય તેવા પુરાવા જાળવવા હંમેશાં સુરક્ષિત રહે છે. ખાતામાં જમા થતી રકમ ભલે ગમે તેટલી હોય, જો નાણાકીય પારદર્શિતા જાળવવામાં આવે અને સાચી માહિતી રજૂ કરવામાં આવે તો કોઈપણ પ્રકારની અણધારી મુશ્કેલીથી બચી શકાય છે.
