ગુજરાતમાં દારૂબંધીના કાયદાને વધુ કડક બનાવવાના સરકારી દાવાઓ વચ્ચે એક ચોંકાવનારો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. વર્ષ ૨૦૧૬માં સુરતના વરાછા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સર્જાયેલા લઠ્ઠાકાંડ બાદ સરકારે વર્ષ ૨૦૧૭માં પ્રોહિબિશન કાયદામાં મોટા સુધારા કર્યા હતા. આ સુધારા અંતર્ગત દસ વર્ષ સુધીની જેલ અને પાંચ લાખ રૂપિયા સુધીના દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. મોટા ગુનાઓ અને સંગઠિત સિન્ડિકેટ સાથે જોડાયેલા પાંચ લાખ રૂપિયાથી વધુના દારૂના કેસોમાં આરોપીઓને સખત સજા અપાવવા માટે રાજ્યભરમાં પચાસ જેટલા ખાસ સરકારી વકીલોની પણ નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. જો કે, અત્યંત દુઃખદ બાબત એ છે કે આટલી કડક જોગવાઈઓ હોવા છતાં આજદિન સુધી એક પણ કેસમાં આરોપીને સજા થઈ શકી નથી.
આ ગંભીર સ્થિતિ પાછળ વકીલોની અસંતોષકારક સ્થિતિ અને કાનૂની પ્રક્રિયાની મર્યાદાઓ મુખ્ય કારણો તરીકે ઉભરી આવી છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, નિમણૂક પામેલા પચાસ વકીલોમાંથી પચ્ચીસ જેટલા ખાસ સરકારી વકીલોએ એક પછી એક પોતાના રાજીનામાં ધરી દીધા છે. સરકાર તરફથી મળતું અપૂરતું માનદ વેતન અને વ્યાવસાયિક ફી અપેક્ષિત ન હોવાથી વકીલોએ આ કામગીરીમાં રસ દાખવવાનું બંધ કર્યું હતું. બીજી બાજુ, સામાન્ય દારૂ પીવાના કેસોમાં પકડાયેલા લોકો પ્રથમ ગુનો હોવાનું જણાવીને માત્ર બસોથી પાંચસો રૂપિયાનો સામાન્ય દંડ ભરીને સરળતાથી છટકી જાય છે, જેના કારણે દારૂબંધીના કાયદાના અમલીકરણ સામે મોટા પ્રશ્નાર્થ ચિન્હો સર્જાયા છે.
અદાલતી કાર્યવાહી દરમિયાન પોલીસતંત્ર અને તપાસ એજન્સીઓ વચ્ચે યોગ્ય સમન્વયના અભાવે કેસો સાબિત કરવા અત્યંત મુશ્કેલ સાબિત થયા છે. મોટાભાગના હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસોમાં ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરીનો રિપોર્ટ સમયસર ન મળવો, પંચો અને સાક્ષીઓનું ફરી જવું તેમજ પોલીસ તપાસમાં રહી જતી કાનૂની છટકબારીઓનો લાભ લઈને આરોપીઓ નિર્દોષ છૂટી જાય છે. સિનિયર વકીલો માટે સરકારી શરતો હેઠળ લાંબો સમય ફાળવવો પણ મુશ્કેલ બન્યો છે. કાયદાની કડક જોગવાઈઓ હોવા છતાં અદાલતી સ્તરે આરોપીઓને સજા અપાવવાના પ્રમાણમાં વ્યાપક પડકારો જોવા મળી રહ્યા છે, જેને લઈને અગાઉ પણ વિપક્ષ અને કાનૂની સમીક્ષકો દ્વારા સરકારની કામગીરી સામે તીવ્ર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
