રાજ્યમાં નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓ માટે રજા રોકડ રકમના મામલે એક મોટો ચુકાદો સામે આવ્યો છે. આવકવેરા કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર, સરકારી બેંકોના કર્મચારીઓને બિન-સરકારી કર્મચારીઓની શ્રેણીમાં ગણવામાં આવે છે, જેના કારણે તેઓ રજા રોકડ રકમની મર્યાદા હેઠળ જ કર મુક્તિનો દાવો કરી શકે છે. આ નિયમથી અજાણ હોવાને કારણે જયપુરના સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના એક નિવૃત્ત કર્મચારીએ વર્ષ બે હજાર વીસમાં પોતાની નિવૃત્તિ વખતે મળેલ નવ લાખ ઓગણત્રીસ હજાર રૂપિયાની પૂરેપૂરી રજા રોકડ રકમ પર કોઈ પણ પ્રકારનો કર ચૂકવ્યો ન હતો.
આ મામલો જ્યારે કર વિભાગના ધ્યાને આવ્યો ત્યારે અધિકારીઓએ નિયમો અનુસાર આ રકમ પર કર મુક્તિની મર્યાદા ત્રણ લાખ રૂપિયા નક્કી કરી હતી અને બાકીની રકમ પર ટેક્સ વસૂલવાની કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. કર વિભાગના આ આદેશ સામે નિવૃત્ત કર્મચારીએ આવકવેરા અપીલીય ટ્રિબ્યુનલમાં અપીલ દાખલ કરી હતી. સુનાવણી દરમિયાન ટ્રિબ્યુનલે કર્મચારીની દલીલોને ધ્યાનમાં લઈને તેને સંપૂર્ણ રાહત આપવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય કર્યો છે, જેનાથી કર્મચારીને મોટી નાણાકીય રાહત મળી છે.
આ સમગ્ર પ્રકરણ એ વાતની યાદ અપાવે છે કે નિવૃત્તિ પછી મળતા નાણાકીય લાભો અને રોકાણના આયોજન વખતે નાગરિકોએ પૂરતી સાવચેતી રાખવી જોઈએ. સામાન્ય રીતે લોકો ભવિષ્યના આર્થિક આયોજન માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કેલ્ક્યુલેટર દ્વારા રોકાણનું ભવિષ્યનું મૂલ્ય નક્કી કરતા હોય છે, પીપીએફ ખાતામાં મળતું વ્યાજ અને પાકી મુદતની રકમ ચકાસતા હોય છે તેમજ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના વ્યાજનો અંદાજ મેળવતા હોય છે. આ ઉપરાંત ગ્રાહકો લોક કલ્યાણ અને સુરક્ષા માટે હોમ લોન કે કાર લોનના માસિક હપ્તાની ગણતરી અને રાષ્ટ્રીય પેન્શન પ્રણાલી અંતર્ગત મળતી પેન્શન રકમ અને જમા થતી મૂડીનો અંદાજ અગાઉથી જ મેળવી લેતા હોય છે.
આવકવેરાના આ કિસ્સાએ સાબિત કર્યું છે કે કાયદાકીય જટિલતાઓને સમજવી કેટલી આવશ્યક છે. જોકે અપીલીય ટ્રિબ્યુનલના આ ચુકાદાથી બેંકના અન્ય નિવૃત્ત કર્મચારીઓમાં પણ રાહતની લાગણી ફેલાઈ છે અને તેમને કાયદાકીય અર્થઘટન અંગે સ્પષ્ટતા મળી છે.
