માત્ર મિલકત જ નહીં, હવે ઓનલાઈન અકાઉન્ટ માટે પણ વસિયતનામું બનાવી શકાય, જાણો કેવી રીતે

આજના આધુનિક યુગમાં આપણે ભૌતિક સંપત્તિની સાથે સાથે મોટા પ્રમાણમાં ડિજિટલ સંપત્તિ પણ એકત્રિત કરીએ છીએ. ક્યારેય વિચાર્યું છે કે વ્યક્તિના અચાનક અવસાન પછી તેના સ્માર્ટફોન, ઇમેઇલ, ગૂગલ ડ્રાઇવ પર સંગ્રહિત મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો અને સોશિયલ મીડિયા પર રહેલી યાદોનું શું થાય છે? ભારતીય કાયદામાં મકાન, દુકાન અને જમીન જેવા સ્થાવર અકાઉન્ટ માટે સ્પષ્ટ ઉત્તરાધિકારના નિયમો છે, પરંતુ ડિજિટલ ખાતાઓ અને ઓનલાઇન ડેટા માટે હજુ સુધી કોઈ વિશિષ્ટ અને પાક્કો કાનૂન અસ્તિત્વમાં નથી. દેશનો મુખ્ય માહિતી ટેકનોલોજી કાયદો પણ આ બાબતે મૌન છે. જો જીવતેજીવ યોગ્ય વ્યવસ્થા ન કરવામાં આવે, તો સ્વજનના મૃત્યુ પછી પરિવારજનો માટે આ તમામ ઓનલાઇન એકાઉન્ટ્સ મેળવવા અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.

આ ગંભીર સમસ્યાના ઉકેલ માટે ડિજિટલ વસિયતનામું અને અગાઉથી જ જરૂરી સેટિંગ્સ કરવા અનિવાર્ય છે. ગૂગલ અને એપલ જેવી અગ્રણી ટેક કંપનીઓએ આ માટે વિશેષ સુવિધાઓ પૂરી પાડી છે. ગૂગલ અકાઉન્ટના સેટિંગ્સમાં જઈને નિષ્ક્રિય અકાઉન્ટ વ્યવસ્થાપકનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકાય છે, જેમાં વિશ્વાસપાત્ર વ્યક્તિની માહિતી જોડી શકાય છે. તેવી જ રીતે, આઇફોન વાપરનારાઓ ડિજિટલ વારસદાર સંપર્ક ઉમેરીને તેની એક્સેસ કી છાપીને સુરક્ષિત રાખી શકે છે. આ ઉપરાંત, અદ્યતન પાસવર્ડ મેનેજરનો ઉપયોગ કરીને તેના માસ્ટર પાસવર્ડને કાગળ પર નોંધી, સીલબંધ પરબિડીયામાં રાખીને ઘરના જવાબદાર સભ્યોને તેની જાણકારી આપવી એ સૌથી સલામત માર્ગ છે, કારણ કે ફોન લોક હોવાની સ્થિતિમાં કંપનીઓ પણ કોઈ મદદ કરી શકતી નથી.

ભારતમાં માત્ર ઇલેક્ટ્રોનિક કે ઓનલાઈન માધ્યમથી બનાવેલા ડિજિટલ વસિયતનામાને સીધી રીતે કાનૂની માન્યતા મળતી નથી. આથી તેને કાયદાકીય રીતે સચોટ અને માન્ય બનાવવા માટે વસિયતનામાની પ્રિન્ટ આઉટ કાઢીને બે સાક્ષીઓની ઉપસ્થિતિમાં તેના પર સહીસિક્કા કરાવવા અનિવાર્ય છે. આમ કરવાથી જ અદાલત તેને કાયદેસર દસ્તાવેજ તરીકે સ્વીકારે છે. દરેક નાગરિકે પોતાની મિલકતની સાથે પોતાની ડિજિટલ સફર અને યાદોની સુરક્ષા માટે સમયસર આ વ્યવહારુ પગલાં ભરી લેવા જોઈએ, જેથી અણધારી મુશ્કેલીના સમયે પરિવારને આર્થિક અને માનસિક સંતાપમાંથી બચાવી શકાય.