નવી દિલ્હી: દેશભરની ખાનગી વ્યાવસાયિક શિક્ષણ સંસ્થાઓ પર લગામ કસતા સર્વોચ્ચ અદાલતે એક સીમાચિહ્નરૂપ આદેશ આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે કે ખાનગી એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલ કોલેજો પોતાની મરજી મુજબ મનસ્વી રીતે શિક્ષણ ફીમાં વધારો કરી શકશે નહીં. ન્યાયાલયના આ ઐતિહાસિક ચુકાદાથી દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓને ખૂબ મોટી રાહત મળી છે, જેઓ ખાનગી સંસ્થાઓ દ્વારા વસૂલવામાં આવતી બેફામ ફીના આર્થિક ભારણ હેઠળ દબાયેલા હતા.
સુનાવણી દરમિયાન સર્વોચ્ચ અદાલતે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરતા નોંધ્યું હતું કે શિક્ષણ એ પવિત્ર સેવાનું ક્ષેત્ર છે, તે નફાખોરી કે વેપાર કરવાનું સાધન નથી. શિક્ષણ સંસ્થાઓ માત્ર નાણાં કમાવવાના હેતુથી વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી કોઈપણ નિયંત્રણ વિના મનફાવે તેટલી ફી વસૂલી શકે નહીં. અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કેપિટેશન ફી કે અન્ય કોઈપણ આડકતરા ચાર્જ વસૂલવાની પદ્ધતિ તદ્દન ગેરકાયદેસર છે. રાજ્ય સ્તરે નિયુક્ત કરાયેલી સંબંધિત ફી નિયમન સમિતિની પૂર્વ મંજૂરી વિના કોઈપણ ખાનગી ટેકનિકલ કે મેડિકલ સંસ્થા ફીનું માળખું બદલી શકશે નહીં.
ન્યાયાલયે વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે તમામ ખાનગી સંસ્થાઓએ પોતાના હિસાબો અને ખર્ચાઓ પારદર્શક રાખવા પડશે અને નિર્ધારિત માપદંડો મુજબ જ વાજબી ફી નક્કી કરવાની રહેશે. જો કોઈ કોલેજ નિયમનકારી સત્તામંડળના આદેશોનું ઉલ્લંઘન કરીને ગેરકાયદેસર વધારો કરશે, તો તેની સામે કડક દંડાત્મક પગલાં ભરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત નિયમોનો અનાદર કરનાર કોલેજો સામે માન્યતા રદ કરવા સુધીની કડક કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ પણ લાગુ રહેશે.
લાંબા સમયથી દેશભરમાં વાલીઓ અને વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનો ખાનગી મેડિકલ અને ઇજનેરી શિક્ષણના થઈ રહેલા વ્યાપારીકરણ સામે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા હતા. અદાલતના આ નિર્દેશ બાદ હવે નિયમનકારી સમિતિઓ વધુ મજબૂત બનશે, જેનાથી સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ વ્યાવસાયિક શિક્ષણ મેળવવું વધુ સરળ બનશે. શિક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો પણ આ ફેંસલાને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં સમાનતા અને પારદર્શિતા લાવવા માટેનું ક્રાંતિકારી પગલું ગણાવી રહ્યા છે.
