ભારતમાં તાજેતરમાં સ્નાતક થયેલા યુવાનો માટે કારકિર્દીની શરૂઆત કરવી અત્યંત પડકારજનક બની રહી છે. એઆઈ એટલે કે એઆઈના ઝડપી પ્રસાર વચ્ચે રોજગાર બજારમાં અભૂતપૂર્વ ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. વિશ્વ બેંકના વૈશ્વિક વિકાસ અહેવાલ અનુસાર, ભારતમાં માત્ર સાડા ચાર ટકા જેટલી નોકરીઓ પર એઆઈ દ્વારા સંપૂર્ણ સ્વચાલનનું જોખમ છે, જેની સરખામણીએ સમૃદ્ધ દેશોમાં આ પ્રમાણ ચૌદ ટકાથી વધુ છે. આ આંકડા પ્રથમ નજરે ભારત માટે રાહતરૂપ જણાય છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે દેશનું યુવાધન સૌથી વધુ જે ક્ષેત્રો પર નિર્ભર છે, ત્યાં ભરતીમાં મોટો ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે.
ખાસ કરીને માહિતી ટેકનોલોજી સેવાઓ, નાણાકીય ક્ષેત્ર અને બિઝનેસ પ્રોસેસ આઉટસોર્સિંગ જેવા ઉદ્યોગોમાં પ્રારંભિક સ્તરની એટલે કે એન્ટ્રી-લેવલની નોકરીઓ ઝડપથી ઘટી રહી છે. અગાઉ કોલેજમાંથી બહાર નીકળતા યુવાનોને કોડિંગની સામાન્ય ચકાસણી, વિગતોની નોંધણી કે ગ્રાહકો સાથેના પ્રાથમિક સંવાદ જેવા નિયમિત કાર્યો સોંપવામાં આવતા હતા. હવે આ તમામ કામ આધુનિક એઆઈ ટૂલ્સ દ્વારા ગણતરીની સેકન્ડોમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે. ખેતી અને બાંધકામ જેવા ક્ષેત્રો ભલે સુરક્ષિત હોય, પરંતુ શિક્ષિત મધ્યમ વર્ગ માટે વ્હાઇટ-કોલર નોકરીઓ મેળવવી મુશ્કેલ બની રહી છે.
આ વૈશ્વિક પરિવર્તનનું વાસ્તવિક ચિત્ર દક્ષિણ કોરિયાના ઉદાહરણ પરથી સ્પષ્ટ સમજી શકાય છે. ત્યાં તાજેતરના વર્ષોમાં યુવાનોની રોજગારીમાં પોણા ત્રણ લાખથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેમાંથી ચોરાણું ટકા ઘટાડો એવા ઉદ્યોગોમાં થયો હતો જ્યાં એઆઈનો પ્રભાવ વધુ છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, આ જ ક્ષેત્રોમાં અનુભવી વરિષ્ઠ કર્મચારીઓની માગ જળવાઈ રહી છે. ભારત માટે સૌથી ચિંતાજનક બાબત કારકિર્દીની આ પ્રથમ સીડી તૂટવાની છે, કારણ કે નવોદિતો પ્રાથમિક કામો કરીને જ ભૂલોમાંથી શીખતા હતા અને ભવિષ્યની મોટી જવાબદારીઓ માટે તૈયાર થતા હતા.
જો યુવાનોને શરૂઆતમાં શીખવાની અને અનુભવ મેળવવાની તક જ નહીં મળે, તો તેઓ ભવિષ્યમાં જટિલ સમસ્યાઓ ઉકેલવા સક્ષમ કેવી રીતે બનશે તે એક ગંભીર સવાલ છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે શિક્ષણ પદ્ધતિ માત્ર પરંપરાગત ડિગ્રીઓ આપવા પૂરતી સીમિત ન રહેતા, યુવાનોમાં જટિલ વિચારસરણી, વિશ્લેષણ ક્ષમતા અને તકનીકી સાધનોના શ્રેષ્ઠ સંચાલન જેવા ઉચ્ચ સ્તરના કૌશલ્યો વિકસાવે. ભવિષ્યમાં માત્ર એવા જ ઉમેદવારો ટકી શકશે જેઓ યંત્રો સાથે હરીફાઈ કરવાને બદલે તેમની સાથે તાલ મિલાવીને રચનાત્મક મૂલ્ય ઉમેરી શકશે.
