પાવન નવરાત્રિ મહોત્સવ દરમિયાન ઉપવાસ અને વ્રત રાખતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે આહારનું ખાસ મહત્વ હોય છે. સામાન્ય રીતે વ્રત દરમિયાન સાબુદાણાની ખીચડી, બટાકાની સૂકીભાજી કે તેલમાં તળેલા વડાંનું ચલણ વધારે જોવા મળે છે. જોકે, દરરોજ એક સરખી વાનગીઓ ખાવાથી કંટાળો આવવો સ્વાભાવિક છે. આવા સમયે પેટ માટે હળવો, સુપાચ્ય અને ઓછી ચરબી ધરાવતો સાત્વિક આહાર આરોગવો ઉત્તમ ગણાય છે. સાબુદાણા અને મોરૈયાના સમન્વયથી બનતા ફરાળી ઢોકળા ઉપવાસમાં સ્વાદ અને સ્વાસ્થ્ય બંને જાળવી રાખવા માટેનો એક શ્રેષ્ઠ અને પૌષ્ટિક વિકલ્પ સાબિત થાય છે.
આ સ્વાદિષ્ટ અને જાળીદાર ઢોકળા બનાવવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ અને ઝડપી છે. તેના માટે સૌપ્રથમ સામાના ચોખા એટલે કે મોરૈયો અને સાબુદાણાને સ્વચ્છ પાણીથી ધોઈ લેવા જોઈએ. ત્યારબાદ બંને સામગ્રીને નવશેકા ગરમ પાણીમાં આશરે અડધો કલાક પલાળી રાખવી. ગરમ પાણીના કારણે સાબુદાણા અને સામો ખૂબ જ ઝડપથી નરમ થઈ જાય છે. નિયત સમય બાદ વધારાનું પાણી નિતારીને તેને મિક્સરમાં ઉમેરવું. તેમાં સ્વાદ અનુસાર સિંધવ મીઠું, લીલાં મરચાં, આદુનો ટુકડો અને તાજું મોળું દહીં ઉમેરીને એકસરખું મુલાયમ ખીરું તૈયાર કરી લેવું.
ત્યારબાદ આ ખીરાને એક ઊંડા વાસણમાં કાઢી તેમાં એક ચમચી તેલ અને ચપટી ખાવાનો સોડા ઉમેરીને એક જ દિશામાં બરાબર ફેંટવું, જેથી ખીરું હળવું અને ફીણવાળું બની જાય. હવે એક તેલ લગાવેલી થાળીમાં ખીરાને સરખી રીતે પાથરી દેવું અને ઉપરથી સ્વાદ વધારવા માટે કાળા મરીનો પાવડર તથા તાજી સમારેલી કોથમીર છાંટવી. આ થાળીને ધીમીથી મધ્યમ આંચ પર સ્ટીમરમાં મૂકી આશરે પંદર મિનિટ સુધી વરાળમાં બફાવા દેવી.
વરાળમાં સરસ રીતે બફાઈ ગયા બાદ થાળીને બહાર કાઢી સહેજ ઠંડી પડવા દેવી અને તેના મનપસંદ આકારના ટુકડા કરી લેવા. આ રીતે તૈયાર થતા રૂ જેવા પોચા ઢોકળાને તાજી ફરાળી લીલી ચટણી સાથે પીરસી શકાય છે. ઓછા તેલમાં વરાળથી રંધાતી આ પૌષ્ટિક વાનગી પાચનમાં ખૂબ જ હળવી રહે છે અને ઉપવાસ દરમિયાન શરીરને પૂરતી ઊર્જા પૂરી પાડે છે.
