હિન્દુ સનાતન ધર્મ અને ભારતીય સંસ્કૃતિમાં નારી શક્તિ અને વિશેષ કરીને દીકરીઓને અત્યંત આદરણીય સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. ઘરમાં દીકરીના આગમનને સાક્ષાત ધનની દેવી લક્ષ્મીજીનું અવતરણ માનવામાં આવે છે, જે સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે. શાસ્ત્રોક્ત દ્રષ્ટિકોણ અનુસાર દીકરી માત્ર લક્ષ્મીજી જ નહીં, પરંતુ સાક્ષાત આદ્યશક્તિ માં દુર્ગાનું પ્રત્યક્ષ પ્રતિરૂપ ગણાય છે. સ્ત્રીના જન્મથી લઈને તેના જીવનના તમામ મહત્ત્વપૂર્ણ તબક્કાઓ માતાજીના પાવન નવ સ્વરૂપો સાથે ખૂબ જ ઊંડો આધ્યાત્મિક સંબંધ ધરાવે છે. આ જ કારણથી ભારતીય પરંપરામાં કન્યા પૂજન અને નારી સન્માનનું વિશેષ મહત્વ રહેલું છે.
સ્ત્રી જીવનના ક્રમિક વિકાસ પર નજર કરીએ તો, જ્યારે ઘરમાં પુત્રીનો જન્મ થાય છે ત્યારે તે દેવી દુર્ગાના પ્રથમ સ્વરૂપ મા શૈલપુત્રી સમાન ગણાય છે. બાળપણમાં જ્યારે દીકરીનો મધુર કલરવ ઘરના આંગણામાં ગૂંજે છે અને તે બોલવાની શરૂઆત કરે છે, ત્યારે તે દ્વિતીય સ્વરૂપ મા બ્રહ્મચારિણીનું પ્રતીક બને છે. ઉંમર વધવાની સાથે દીકરી જ્યારે મોટી થાય છે અને સાસરીના ઘરના સ્વપ્ન જુએ છે, ત્યારે તે તૃતીય સ્વરૂપ ચંદ્રઘંટા માનવામાં આવે છે. લગ્નજીવન બાદ જ્યારે સ્ત્રી પોતાના ગર્ભમાં નવા જીવને ધારણ કરે છે, ત્યારે તે જગતનું સર્જન કરનાર મા કુષ્માંડાનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. શિશુને જન્મ આપીને તેનું વાત્સલ્યપૂર્વક પાલન-પોષણ કરતી માતા સાક્ષાત પંચમ સ્વરૂપ સ્કંદમાતા બની જાય છે.
જીવનના આગળના તબક્કામાં નારી શક્તિની ભૂમિકા વધુ ત્યાગપૂર્ણ અને સમર્પિત બને છે. પોતાના પરિવારની નિઃસ્વાર્થ સેવા કરતી અને પતિની સંભાળ રાખતી ગૃહિણી ષષ્ઠ સ્વરૂપ મા કાત્યાયની તરીકે ઓળખાય છે. જ્યારે પરિવાર કે પતિ પર કોઈ દુઃખ કે મુશ્કેલી આવે ત્યારે સંકટમોચક બનીને પડખે ઊભી રહેતી સ્ત્રી સપ્તમ સ્વરૂપ કાલરાત્રિ બની જાય છે. આખરે, જીવનના ઉત્તરાર્ધમાં વાળ સફેદ થતાં અનુભવ અને વાત્સલ્યથી પોતાના સંતાનો તથા પરિવારને આશીર્વાદ આપતી પ્રૌઢ સ્ત્રી અષ્ટમ સ્વરૂપ મહાગૌરી તરીકે વંદનીય બને છે. આમ, સ્ત્રીનું સમગ્ર અસ્તિત્વ દેવીય શક્તિઓથી શોભિત હોવાથી તેને હંમેશા પૂજનીય માનવામાં આવે છે.
