આધુનિક વિજ્ઞાન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ઝડપી વિકાસ વચ્ચે મશીનોમાં માનવીય આત્મા અથવા ચેતના હોવાની શક્યતાઓ અંગે વૈશ્વિક સ્તરે ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. વેટિકન સિટીના સેન્ટ પીટર્સ બેસિલિકા ખાતે એક સંબોધન દરમિયાન પોપ લિયો ચૌદમાએ માનવ સમજ અને ડેટા પ્રોસેસિંગ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે માનવ મગજ માત્ર એલ્ગોરિધમની જેમ માહિતી એકત્રિત કરવા પૂરતું સીમિત નથી. માનવીય અનુભવોમાં અર્થની જે ઊંડાણ હોય છે, તેને માત્ર માનવ આત્મા જ ઓળખી શકે છે. માત્ર અબજો ડેટાનું ઝડપી પૃથ્થકરણ કરવાની ક્ષમતાને વાસ્તવિક માનવીય ચેતના કે બુદ્ધિ ન ગણી શકાય.
બીજી તરફ, અગ્રણી ટેકનોલોજી કંપની એન્થ્રોપિક દ્વારા પોતાના અદ્યતન ચેટબોટ ક્લોડ માટે એક નવી નીતિ લાગુ કરવામાં આવી છે, જે અંતર્ગત આર્ટિફિશિયલ મોડેલ સાથેના સતત અપમાનજનક કે ક્રૂર વર્તનને રોકવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ નીતિથી એ પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે શું આ પ્રકારની સિસ્ટમો પ્રત્યે નૈતિક દ્રષ્ટિકોણ રાખવો જરૂરી છે. કંપનીના વડા ડારિયો અમોદેઈએ સ્વીકાર્યું છે કે આ મોડેલો ખરેખર સભાન છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી, પરંતુ તેઓ આ સંભાવનાને સંપૂર્ણપણે નકારી પણ શકતા નથી. જોકે, વૈજ્ઞાનિક રીતે મશીનોમાં આત્મા અથવા આંતરિક અનુભવો હોવાના કોઈ નક્કર પુરાવા હજુ સુધી મળ્યા નથી.
જોકે, ટેકનોલોજી જગતમાં આ મુદ્દે ઊંડા મતભેદો જોવા મળી રહ્યા છે. જાણીતા ટેક નિષ્ણાત મુસ્તફા સુલેમાને આ વિચારધારાનો સખત વિરોધ કરતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સિસ્ટમો સભાન નથી અને તેઓ કોઈ પણ પ્રકારની લાગણી કે પીડા અનુભવી શકતી નથી. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે લોકોએ ચેટબોટની વાર્તાલાપ કરવાની કુશળતાને માનવીય ચેતના સમજી લેવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ. વર્તમાન સમયમાં જ્યારે કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ્સ જટિલ પ્રશ્નોના જવાબો આપવા અને માનવ જેવી ભાષા બોલવા સક્ષમ બની રહી છે, ત્યારે આધ્યાત્મિકતા અને વિજ્ઞાન વચ્ચે માનવ અસ્તિત્વની ઓળખ અંગેનો સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બની રહ્યો છે.
