સનાતન પરંપરામાં ભાદરવા વદ એકમથી અમાસ સુધીનો સમયગાળો પિતૃપક્ષ તરીકે વિશેષ શ્રદ્ધા સાથે મનાવવામાં આવે છે. આ પવિત્ર દિવસો દરમિયાન પૂર્વજો પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવા અને તેમના આત્માની શાંતિ અર્થે શ્રાદ્ધ તેમજ તર્પણ કરવાની ધાર્મિક પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા અનુસાર આ પખવાડિયા દરમિયાન પિતૃઓ પૃથ્વીલોક પર પોતાના વંશજોની સમીપ આવે છે અને શ્રાદ્ધ-તર્પણ સ્વીકારીને પરિવારને સુખ, શાંતિ તેમજ દીર્ઘાયુષ્યના આશીર્વાદ પ્રદાન કરે છે. આથી, આ સમયગાળામાં યોગ્ય વિધિ સાથે જળ અર્પણ કરવું અત્યંત પુણ્યશાળી ગણાય છે.
શાસ્ત્રો મુજબ પિતૃઓને જળ ચઢાવતી વખતે દિશાનું ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય છે. સામાન્ય રીતે દેવતાઓની પૂજા પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખીને કરવામાં આવે છે, પરંતુ પિતૃઓનું તર્પણ કરતી વખતે મુખ હંમેશાં દક્ષિણ દિશા તરફ રાખવું જોઈએ, કારણ કે દક્ષિણ દિશાને પિતૃઓની અને યમરાજની દિશા માનવામાં આવે છે. તર્પણ કરતી વખતે તાંબા કે કાંસાના પવિત્ર પાત્રમાં શુદ્ધ જળ ભરી, તેમાં ગંગાજળ, કાચું દૂધ, જવ અને ખાસ કરીને કાળા તલ ઉમેરવા જોઈએ. હાથની અનામિકા આંગળીમાં કુશની પવિત્રી પહેરીને બંને હાથની અંજલિ દ્વારા અંગૂઠાની બાજુથી દક્ષિણ દિશામાં જળ અર્પણ કરવું જોઈએ.
તર્પણ કાર્ય માટે બપોરનો સમય, જેને શાસ્ત્રમાં કુતપ કાળ કહેવામાં આવે છે, તે સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે. સવારે કે સંધ્યાકાળે તર્પણ કરવાને બદલે મધ્યાહ્ન સમયે પિતૃકાર્ય કરવું વિશેષ ફળદાયી નીવડે છે. તર્પણ કરતી વખતે મન શાંત અને પવિત્ર રાખવું જરૂરી છે તેમજ પૂર્વજોના મોક્ષ માટે શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રાર્થના કરવી જોઈએ. આ વિધિ નિયમપૂર્વક કરવાથી કુંડળીમાં રહેલા પિતૃદોષમાંથી મુક્તિ મળે છે અને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે. શ્રદ્ધા અને સમર્પણ ભાવ સાથે અર્પણ કરેલું જળ પિતૃઓને પરમ તૃપ્તિ પહોંચાડે છે.
