અમેરિકા હાલમાં છેલ્લા ત્રણ દાયકા કરતાં પણ વધુ સમયના સૌથી ગંભીર ઓરીના પ્રકોપનો સામનો કરી રહ્યું છે. ચાલુ વર્ષ દરમિયાન ત્યાં ઓરીના આશરે ૩,૯૦૦ જેટલા કેસો નોંધાઈ ચૂક્યા છે, જેમાં પેન્સિલવેનિયા રાજ્યમાં જ ૧,૦૦૦થી વધુ દર્દીઓ સામે આવ્યા છે અને પાંચ નિર્દોષ બાળકોના કરૂણ મોત નીપજ્યાં છે. પરિસ્થિતિ વણસતાં ન્યૂયોર્ક રાજ્યમાં આરોગ્ય કટોકટી જાહેર કરવાની ફરજ પડી છે. મોર્બિલીવાયરસ દ્વારા ફેલાતો આ રોગ અત્યંત ચેપી છે અને હવા મારફતે ખૂબ જ ઝડપથી પ્રસરે છે. આ કોઈ એક દેશ પૂરતી મર્યાદિત સમસ્યા નથી પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે ભારે ચિંતાજનક બની છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના આંકડા મુજબ વર્ષ ૨૦૨૪માં વૈશ્વિક સ્તરે અંદાજે ૧.૧ કરોડ લોકો ઓરીથી સંક્રમિત થયા હતા, જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં પણ ૧.૭૫ લાખથી વધુ લોકો હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા હતા અને સેંકડો દર્દીઓએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.
આ રોગચાળો આટલા મોટા પાયે ફેલાવા પાછળનું મુખ્ય કારણ રસીકરણમાં રહેલી મોટી ઊણપ છે. કોરોના મહામારી દરમિયાન નિયમિત રસીકરણ અભિયાનમાં પડેલું ભંગાણ, સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ સુધી પહોંચવામાં પડેલી મુશ્કેલીઓ અને લોકોમાં રસી પ્રત્યે વધતો સંકોચ આ પરિસ્થિતિ માટે સીધા જવાબદાર છે. તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ઓરી સામે કોઈપણ સમુદાયને હર્ડ ઈમ્યુનિટી એટલે કે સામૂહિક રક્ષણ આપવા માટે ઓછામાં ઓછી ૯૫ ટકા વસ્તીને રસીના બંને ડોઝ મળવા અનિવાર્ય છે. જોકે વૈશ્વિક સ્તરે માત્ર ૮૪ ટકા બાળકોને પહેલો અને ૭૬ ટકા બાળકોને જ બીજો ડોઝ મળી શક્યો છે. ઓરી એટલો સંક્રામક રોગ છે કે એક ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ અન્ય ૧૮ અસુરક્ષિત લોકોને બીમાર કરી શકે છે.
અમેરિકાની વર્તમાન સ્થિતિમાંથી ભારતે પણ સમયસર બોધપાઠ લેવો અત્યંત જરૂરી છે. ભારતમાં રાષ્ટ્રીય પરિવાર સ્વાસ્થ્ય સર્વેક્ષણ મુજબ બીજા ડોઝનું કવરેજ ૫૮.૬ ટકાથી વધીને ૭૧.૮ ટકા થયું છે, તેમ છતાં દેશ હજુ પણ ૯૫ ટકાના લક્ષ્યાંકથી ઘણો દૂર છે. આ જ કારણથી ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, દિલ્હી અને મધ્યપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં સમયાંતરે ઓરીના પ્રકોપ જોવા મળ્યા છે. દેશના અંતરિયાળ અને વંચિત વિસ્તારો સુધી રસી સમયસર ન પહોંચવી એ સૌથી મોટો પડકાર છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતે એક પણ ડોઝ ન લીધો હોય તેવા બાળકોને શોધીને રસી આપવી, બીજા ડોઝનું પ્રમાણ વધારવું અને રસીકરણ અંગે જનજાગૃતિ ફેલાવી વહેલી તકે સાવચેતીના પગલાં ભરવા પડશે.
