સિનેજગતના દિગ્ગજ અભિનેતા નાના પાટેકરના અચાનક નિધનના સમાચારથી સમગ્ર દેશ સ્તબ્ધ થઈ ગયો છે. ગોવા સ્થિત નિવાસસ્થાને તેમને અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ આવ્યો હતો અને લગભગ ૪૪ મિનિટ સુધી તબીબી પ્રયાસો કરવા છતાં તેમને બચાવી શકાયા ન હતા. ભૂતકાળમાં પણ અનેક જાણીતા કલાકારો આ ગંભીર સમસ્યાનો ભોગ બની ચૂક્યા છે. સામાન્ય રીતે ફિટ દેખાતા લોકોનું આ રીતે અચાનક અવસાન થવાની ઘટનાઓએ ફરી એકવાર કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અંગે ગંભીર ચર્ચા જગાવી છે. આ ઘાતક સ્થિતિ માત્ર વડીલો પૂરતી સીમિત ન રહેતા હવે ત્રીસથી ચાલીસ વર્ષના યુવાનોને પણ પોતાનો શિકાર બનાવી રહી છે.
સામાન્ય રીતે લોકો હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટને એક જ બીમારી ગણવાની ભૂલ કરે છે, પરંતુ બંને વચ્ચે મોટો તફાવત રહેલો છે. હાર્ટ એટેકમાં હૃદય સુધી પહોંચતો રક્તપ્રવાહ કોઈ અવરોધને કારણે અટકી જાય છે, જેમાં યોગ્ય સમયે તબીબી સારવાર મળવાથી દર્દીનો જીવ બચી શકે છે. જ્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટમાં હૃદયની આંતરિક વિદ્યુત પ્રણાલીમાં અચાનક ખામી સર્જાવાને કારણે હૃદયના ધબકારા એકાએક થંભી જાય છે. આ સ્થિતિ હાર્ટ એટેક કરતાં અનેકગણી વધુ ખતરનાક સાબિત થાય છે કારણ કે તેમાં દર્દીને સંભાળવાની કે બચવાની શક્યતા નહિવત્ રહે છે.
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, પરિવારમાં હૃદયરોગનો ઇતિહાસ ધરાવતા લોકો માટે આ જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. આ ઉપરાંત લાંબા સમયથી અનિયંત્રિત રહેતું હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ રક્તવાહિનીઓને નબળી પાડી દે છે, જેના પરિણામે હૃદયની ગતિવિધિ અનિયમિત થઈ જાય છે. વર્તમાન ભાગદોડભરી જીવનશૈલીમાં અતિશય માનસિક તણાવ, ચિંતા અને દૈનિક છ કલાકથી ઓછી ઊંઘ પણ અત્યંત ઘાતક પુરવાર થઈ રહી છે. અપૂરતી ઊંઘ અને સતત સ્ટ્રેસને કારણે શરીરમાં કોર્ટિસોલ નામના હોર્મોનનું પ્રમાણ વધે છે, જે હૃદયની કાર્યક્ષમતા ખોરવી નાખે છે.
કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અચાનક આવતો હોવા છતાં શરીર અગાઉથી કેટલાક સામાન્ય સંકેતો આપતું હોય છે, જેને મોટાભાગના લોકો નજરઅંદાજ કરી દે છે. અસામાન્ય થાક, છાતીમાં ભારેપણું અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા સંકેતો ઓળખીને તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવવી અનિવાર્ય છે. પૌષ્ટિક આહાર, પૂરતી ઊંઘ, નિયમિત કસરત અને તણાવમુક્ત જીવનશૈલી અપનાવીને બ્લડ પ્રેશર તેમજ શુગરને કાબૂમાં રાખવાથી આ અકાળ અને અણધાર્યા જોખમથી અમૂલ્ય માનવજીવન બચાવી શકાય છે.
