ભારતીય વાયુસેના હાલમાં લડાકુ વિમાનોની સંખ્યાત્મક અછતનો સામનો કરી રહી છે, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. સરકાર દ્વારા મંજૂર કરાયેલી ૪૨ સ્ક્વોડ્રનની સરખામણીએ વાયુસેના પાસે હાલ માત્ર ૩૦ સ્ક્વોડ્રન જેટલો જ કાફલો ઉપલબ્ધ છે. વાયુસેનાની લડાયક ક્ષમતામાં થઈ રહેલા ઘટાડાને અટકાવવા માટે દર વર્ષે ઓછામાં ઓછી બે નવી સ્ક્વોડ્રન સામેલ કરવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે. વર્ષ ૧૯૬૨ પછી આ પ્રથમ વખત બન્યું છે જ્યારે આપણા સરહદી હરીફોની સરખામણીએ વાયુસેનાનું સંતુલન આટલું નબળું પડ્યું હોય. પાકિસ્તાન અને ચીન સતત પોતાની વાયુસેનાને આધુનિક બનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે પરંપરાગત સૈન્ય સરસાઈ ઘટી રહી છે.
ચીન પાસે હાલ ૨૨૦૦થી વધુ વિમાનોનો વિશાળ કાફલો છે, જેમાં અદ્યતન જે-૨૦ સ્ટીલ્થ વિમાનો અને લાંબા અંતરના બોમ્બર્સ સામેલ છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાન પણ આધુનિક ચીની વિમાનો મેળવીને પોતાની ક્ષમતા મજબૂત કરી રહ્યું છે. ભારતે ૧૮૦ તેજસ માર્ક-૧એ અને ૧૧૪ વધારાના રફેલ વિમાનોની ખરીદી તરફ કદમ વધાર્યા છે, પરંતુ આ વિમાનો માત્ર સંખ્યાની ખાધ પૂરી કરશે. ચીનના અત્યાધુનિક પાંચમી અને છઠ્ઠી પેઢીના વિમાનો સામે તકનીકી અંતર ઘટાડવા માટે આટલું પૂરતું નથી. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઉપયોગમાં લેવાતા હુમલાખોર ડ્રોન સૈન્ય માટે મદદરૂપ છે, પરંતુ તે હવાઈ યુદ્ધમાં મોટા પાયે સંતુલન સ્થાપિત કરી શકતા નથી.
આ વિષમ પરિસ્થિતિમાં સ્વાયત્ત વિંગમેન એટલે કે માનવરહિત લડાકુ વિમાનો સૌથી સચોટ ઉપાય સાબિત થઈ શકે છે. સુખોઈ-૩૦ એમકેઆઈ કે રફેલ જેવા માનવસંચાલિત વિમાનોની સાથે આ પ્રકારના ડ્રોન વિમાનો ઉડાડવાથી રડાર સેન્સર અને હથિયારોની ક્ષમતા બમણી થઈ જાય છે. આ અદ્યતન મશીનો દુશ્મનના સ્ટીલ્થ વિમાનો સામે આગળની હરોળમાં ઢાલ બનીને લડી શકે છે. વાયુસેનાના સક્રિય ૩૩૦ ફાઈટર જેટ સાથે જો આ સ્વાયત્ત વિમાનો જોડવામાં આવે, તો પાંચ વર્ષમાં અંદાજે ૮૦ હજાર કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થાય, જે વાયુસેનાના વાર્ષિક મૂડી બજેટના ચોથા ભાગ જેટલો છે.
આ સમગ્ર વ્યૂહરચનામાં સમય સૌથી મહત્ત્વનું પરિબળ છે. જો ભારત આગામી પાંચ વર્ષમાં આ પ્રોજેક્ટ ઝડપથી પૂરો નહીં કરે, તો ચીન અને પાકિસ્તાન ટેકનોલોજીની હરીફાઈમાં ઘણા આગળ નીકળી જશે. વાયુસેનાની તાકાત અકબંધ રાખવા માટે સમયસર નિર્ણાયક પગલાં લેવા અત્યંત જરૂરી છે.
