સનાતન ધર્મના પૌરાણિક ગ્રંથો અને શાસ્ત્રોમાં કળિયુગના અંતિમ તબક્કાને લઈને અત્યંત ગંભીર અને રહસ્યમય વિગતો આલેખવામાં આવી છે. શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણ અને વિષ્ણુ પુરાણ જેવા પ્રાચીન ધર્મગ્રંથો અનુસાર, જેમ-જેમ કળિયુગ પોતાની ચરમસીમા પર પહોંચશે, તેમ-તેમ સમગ્ર સૃષ્ટિ પરથી ધર્મ, સત્ય, દયા, પવિત્રતા, ક્ષમા અને સંયમ જેવા દૈવી ગુણો ક્રમશઃ લુપ્ત થવા લાગશે. માનવ જીવનમાંથી નૈતિક મૂલ્યો સાવ ભૂંસાઈ જશે અને સમગ્ર પૃથ્વી પર અધર્મ તથા પાપનું સામ્રાજ્ય વ્યાપી જશે. આ ઘોર કળિયુગના અંત સમયે પ્રકૃતિ અને માનવ સમાજમાં વ્યાપક નકારાત્મક પરિવર્તનો જોવા મળશે.
શાસ્ત્રોક્ત વર્ણનો મુજબ, કળિયુગના આખરી દોરમાં મનુષ્યના આયુષ્ય અને શારીરિક ક્ષમતામાં ભારે ઘટાડો નોંધાશે. લોકોને અકાળે જ વૃદ્ધાવસ્થા ઘેરી વળશે અને નાની ઉંમરે જ વાળ સફેદ થવા તેમજ શારીરિક શક્તિ ક્ષીણ થવા જેવા લક્ષણો પ્રગટ થશે. જે વયમાં યુવાનો પોતાના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય અને કારકિર્દીના નિર્માણ માટે પ્રયત્નશીલ રહેતા હોય છે, તે જ ઉંમરે લોકો જીવનના અંતિમ પડાવ તરફ ધકેલાઈ જશે. શારીરિક અને માનસિક રીતે નિર્બળ બનેલા મનુષ્યો રોગચાળા અને કુદરતી પ્રકોપો સામે પણ અત્યંત લાચાર બની જશે.
આ ભવિષ્યવાણીઓમાં સામાજિક અને પારિવારિક સંબંધોના ભયાનક પતનનું પણ સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ કરાયું છે. પરિવાર કરતાં અંગત સ્વાર્થ અને લાલચને સર્વોપરી માનવામાં આવશે. પતિ-પત્નીના પવિત્ર સંબંધોમાં વિશ્વાસ અને સન્માનનો અભાવ સર્જાશે તથા લોકો ધન-સંપત્તિ ખાતર પોતાના જ સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રોના વૈરી બની જશે. ચારિત્ર્ય કે સદ્ગુણોને બદલે માત્ર ધનદોલત જ સામાજિક પ્રતિષ્ઠા અને મોભાનો એકમાત્ર માપદંડ બની રહેશે. ધનિકોને ગુણવાન ગણવામાં આવશે, જ્યારે ગરીબ અને વંચિત વર્ગ માત્ર અનાદરનો ભોગ બનશે.
અંતિમ ચરણમાં ધર્મનું સાચું આચરણ કરનારા લોકો આંગળીના વેઢે ગણાય તેટલા જ બચશે. લોકો ધાર્મિક ગ્રંથો અને વેદોના ઉપદેશોની ચર્ચા તો કરશે, પરંતુ તેમના વાસ્તવિક વ્યવહારમાં તેનો સદંતર અભાવ જોવા મળશે. જ્યારે પૃથ્વી પર અધર્મ, અરાજકતા અને અન્યાય પોતાની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી જશે, ત્યારે સમગ્ર સૃષ્ટિને પાપના ભારમાંથી મુક્ત કરવા અને ફરીથી સતયુગની સ્થાપના કરવા માટે ભગવાન વિષ્ણુનો દસમો અને અંતિમ કલ્કિ અવતાર પ્રગટ થશે. આ અવતાર સાથે જ કળિયુગનો અંત આવશે અને પૃથ્વી પર પુનઃ ધર્મનું પુનરુત્થાન થશે.
