સિવિલ સર્વિસીસની તૈયારી કરતા લાખો યુવાનો માટે દેશની પ્રતિષ્ઠિત સેવાઓ જેવી કે ભારતીય વહીવટી સેવા (આઈએએસ), ભારતીય પોલીસ સેવા (આઈપીએસ), ભારતીય વિદેશ સેવા (આઈએફએસ) અને ભારતીય મહેસૂલ સેવા (આઈઆરએસ) હંમેશા આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહી છે. દેશસેવાની સાથોસાથ આ હોદ્દાઓ સાથે જોડાયેલ મોભો, સત્તા અને શાહી સુવિધાઓ પણ ઉમેદવારોને આકર્ષે છે. સામાન્ય રીતે પ્રારંભિક તબક્કે સાતમા પગાર પંચ મુજબ તમામ નવા નિયુક્ત અધિકારીઓનો મૂળ પગાર પે લેવલ-૧૦ હેઠળ પ્રતિ માસ રૂપિયા ૫૬,૧૦૦ થી શરૂ થાય છે. આ ઉપરાંત મોંઘવારી ભથ્થું, ઘરભાડું અને વિવિધ સરકારી લાભો મળવાપાત્ર બને છે, પરંતુ જેમ જેમ નોકરીમાં અનુભવ અને પ્રમોશન વધે છે તેમ તેમના પગાર અને સત્તામાં નોંધપાત્ર તફાવત સર્જાય છે.
દેશના વહીવટી માળખામાં સર્વોચ્ચ સ્થાન ધરાવતા આઈએએસ અધિકારીઓ પ્રમોશન મેળવીને જ્યારે કેબિનેટ સચિવ જેવા સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચે છે, ત્યારે તેમનો માસિક મૂળ પગાર રૂપિયા અઢી લાખ સુધી પહોંચી જાય છે, જે સમગ્ર દેશની સનદી વ્યવસ્થામાં સૌથી વધુ છે. બીજી તરફ, ભારતીય વિદેશ સેવા એટલે કે આઈએફએસ અધિકારીઓને જ્યારે વિદેશી દૂતાવાસોમાં નિયુક્ત કરવામાં આવે છે ત્યારે તેમને વિદેશ ભથ્થું મળે છે. વિદેશમાં તેમના આવાસ, પરિવારના શિક્ષણ અને મુસાફરીનો તમામ ખર્ચ સરકાર ભોગવતી હોવાથી અને વિદેશી ચલણમાં ભથ્થાં મળતા હોવાને કારણે તેમની કુલ બચત અને કમાણી ઘણી વખત અન્ય તમામ કેડર કરતાં પણ વધી જાય છે.
ભારતીય પોલીસ સેવાના અધિકારીઓનો મહત્તમ મૂળ પગાર અંદાજે રૂપિયા ૨.૨૫ લાખ સુધી પહોંચે છે. આઈપીએસ અધિકારીઓને મળતો સત્તાવાર પ્રોટોકોલ, સુરક્ષા કમાન્ડોનો કાફલો, સરકારી વાહનો અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવાની અદભુત સત્તા તેમને અનોખો રુઆબ બક્ષે છે. જ્યારે દેશની પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ કર વ્યવસ્થા સંભાળતા આઈઆરએસ અધિકારીઓ પણ કારકિર્દીના અંતે રૂપિયા ૨.૨૫ લાખ સુધીનો મહત્તમ પગાર મેળવે છે અને નાણાકીય ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ પ્રભાવ ધરાવે છે. ટૂંકમાં, ઘરેલું વહીવટ અને બેઝિક સેલેરીમાં આઈએએસ મોખરે છે, તો વિદેશી ભથ્થાં અને વૈશ્વિક એક્સપોઝરમાં આઈએફએસ આગળ રહે છે, જ્યારે પાવર અને સુરક્ષામાં આઈપીએસ તેમજ આર્થિક નિયમનમાં આઈઆરએસનો અલગ જ દબદબો છે.
