દેશભરની તમામ શાળાઓમાં દૈનિક સવારની પ્રાર્થના સભા દરમિયાન ભારતીય બંધારણના આમુખનું પઠન ફરજિયાત બનાવવાની માંગ કરતી એક જાહેર હિતની અરજીને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે ફગાવી દીધી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે સ્પષ્ટ વલણ અપનાવતા જણાવ્યું હતું કે શાળાઓમાં આવી પ્રક્રિયા ફરજિયાત બનાવવાની કોઈ જરૂર જણાતી નથી, કારણ કે બંધારણીય મૂલ્યો અને આમુખ પહેલેથી જ વિદ્યાર્થીઓના શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
આ સંવેદનશીલ અરજી પર સુનાવણી જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ ઑગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની સંયુક્ત ખંડપીઠ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. સુનાવણી દરમિયાન અરજદારના વકીલે બંધારણની કલમ ૨૧-એ એટલે કે શિક્ષણના મૂળભૂત અધિકારનો હવાલો આપીને દલીલ રજૂ કરી હતી. તેમણે રજૂઆત કરી હતી કે વિદ્યાર્થીઓમાં નાનપણથી જ બંધારણીય આદર્શો, સમાનતા અને દેશપ્રેમની ભાવના સુદૃઢ થાય તે માટે પ્રાર્થના સભામાં સામૂહિક રીતે આમુખનું પઠન કરાવવું અત્યંત જરૂરી છે.
જોકે, સર્વોચ્ચ અદાલતની ખંડપીઠ આ દલીલ સાથે સહમત થઈ નહોતી. ન્યાયાધીશોએ નોંધ્યું કે દેશમાં ધોરણ ૬ સહિતના વિવિધ વર્ગોના પાઠ્યપુસ્તકો અને શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમમાં બંધારણના આમુખનો પહેલેથી જ યોગ્ય રીતે સમાવેશ કરવામાં આવેલો છે. વિદ્યાર્થીઓ તેમના સામાન્ય શિક્ષણ દરમિયાન બંધારણના મહત્વ અને તેના મૂલ્યો વિશે ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરે જ છે. જેથી કરીને રોજિંદી પ્રાર્થના સભામાં તેને ફરજિયાત બનાવવાનો કોઈ વ્યવહારુ આધાર રહેતો નથી.
અદાલતે સમગ્ર અરજીને તદ્દન બિનજરૂરી ગણાવીને આખરે તેને રદબાતલ ઠેરવી હતી. આ ચુકાદાથી એ બાબત પુનઃ સ્પષ્ટ થઈ છે કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની આંતરિક દિનચર્યા કે પ્રાર્થના સભાઓમાં ન્યાયતંત્ર દ્વારા બિનજરૂરી માર્ગદર્શિકા થોપવાને બદલે શૈક્ષણિક માળખા દ્વારા અપાતા જ્ઞાનને જ સર્વોપરી ગણવું યોગ્ય છે. વિદ્યાર્થીઓમાં રાષ્ટ્રીય મૂલ્યોનું સિંચન પુસ્તકીય અને નૈતિક શિક્ષણ દ્વારા આપોઆપ થઈ રહ્યું છે.
