દેશમાં સોનાની ખરીદી કરતા સામાન્ય ગ્રાહકો માટે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને આંખ ઉઘાડનારો ખુલાસો સામે આવ્યો છે. ચીનથી મંગાવવામાં આવતા 'રેનિયમ પાઉડર' નામના વિશિષ્ટ કેમિકલનો ઉપયોગ કરીને સોનામાં મોટા પાયે ભેળસેળ કરવાનું નવું કૌભાંડ ચાલી રહ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ પાઉડર સોનાનું વજન વધારવાનું કામ કરે છે અને સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે સામાન્ય તપાસ મશીનો તેમજ સત્તાવાર હોલમાર્કિંગ સેન્ટરો પણ આ પ્રકારની અત્યાધુનિક ભેળસેળ પકડવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહ્યા છે.
ચીનના શેનઝેનમાં સક્રિય એક એજન્ટે દાવો કર્યો છે કે તેમની કંપની આ રેનિયમ પાઉડરનું ઉત્પાદન કરે છે અને ભારતના અનેક શહેરોમાં તેના ડીલરો સક્રિય છે. એક પ્રયોગ દરમિયાન જ્યારે 1 ગ્રામ રેનિયમ પાઉડરને 7.83 ગ્રામ 24 કેરેટ સોનામાં ભેળવવામાં આવ્યો, ત્યારે મિશ્રણનું કુલ વજન 8.83 ગ્રામ થઈ ગયું હતું. આશ્ચર્યજનક રીતે, ટેસ્ટિંગ મશીને પણ આ ભેળસેળવાળા સોનાને અસલી 24 કેરેટ શુદ્ધ સોના તરીકે જ પ્રમાણિત કર્યું હતું. ત્યારબાદ આ મિશ્રણમાં અન્ય ધાતુઓ ઉમેરીને તૈયાર કરાયેલા 22 કેરેટના દાગીનાને પણ હોલમાર્કિંગ સેન્ટરે મંજૂરી આપી દીધી હતી, જેમાં વાસ્તવિક સોનાની માત્રા માત્ર 20 કેરેટ જેટલી જ નીકળી હતી.
આ ગંભીર કૌભાંડે દેશની સમગ્ર હોલમાર્કિંગ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ વ્યવસ્થા સામે ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો ઊભા કર્યા છે. સીએજીના એક ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન મોટાભાગના નોંધાયેલા જ્વેલર્સનું નિરીક્ષણ જ કરવામાં આવ્યું ન હોવાનું સામે આવ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, ગ્રાહકોએ છેતરપિંડીથી બચવા માટે હંમેશા વિશ્વસનીય અને જૂના જ્વેલર્સ પાસેથી જ સોનું ખરીદવું જોઈએ, દાગીના ખરીતી વખતે જીએસટી સાથેનું પાક્કું બિલ મેળવવું અનિવાર્ય છે અને ખરીદી કરતા પહેલા એચયુઆઈડી (HUID) કોડની ચોક્કસ ખાતરી કરવી જોઈએ.
