કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતા અને યુપીએ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીનું બહુચર્ચિત સંસ્મરણ પુસ્તક 'બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ' તાજેતરમાં જ પ્રકાશિત થઈને લોકાર્પિત થયું છે. આ પુસ્તકમાં એક સામાન્ય ઇટાલિયન યુવતીથી લઈને ભારતીય રાજકારણના સર્વોચ્ચ શિખર સુધીની તેમની અંગત અને રાજકીય સફરને સુંદર રીતે આલેખવામાં આવી છે. જોકે, પુસ્તક બજારમાં આવતાની સાથે જ તેમાં રહેલી કેટલીક ગંભીર ઐતિહાસિક અને તથ્યાત્મક ભૂલોને કારણે તે ભારે ચર્ચા અને તપાસના ઘેરામાં આવી ગયું છે. પુસ્તકના વિવિધ પ્રકરણોમાં ઇતિહાસ અને તારીખોને લગતી ઓછામાં ઓછી ત્રણ મોટી ભુલો સામે આવી છે, જેણે રાજકીય અને સાહિત્યિક વર્તુળોમાં પણ આશ્ચર્ય સર્જ્યું છે.
પુસ્તકના પ્રકરણ ૩૩માં અન્ના હજારે દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેણે તત્કાલીન કોંગ્રેસ સરકાર માટે સૌથી મોટા રાજકીય પડકારો સર્જ્યા હતા. પુસ્તકમાં આ આંદોલન અને અન્ના હજારેના ઉદયનું વર્ષ ૨૦૧૨ દર્શાવવામાં આવ્યું છે, જ્યારે વાસ્તવમાં આ ઐતિહાસિક આંદોલન વર્ષ ૨૦૧૧માં શરૂ થયું હતું. ૫ એપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ દિલ્હીના જંતર મંતર પર અન્ના હજારે દ્વારા મજબૂત લોકપાલ બિલની માંગ સાથે અનિશ્ચિત મુદતના ઉપવાસ શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જેણે દેશભરમાં જબરદસ્ત ક્રાંતિ લાવી હતી. આ ઉપરાંત, પ્રકરણ ૨૪માં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ની સ્થાપનાનું વર્ષ ૧૯૨૧ લખવામાં આવ્યું છે, જ્યારે હકીકતમાં ડૉ. કેશવ બિલિરામ હેડગેવાર દ્વારા નાગપુર ખાતે ૨૭ સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૫ના રોજ આરએસએસની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
આ તમામ ભૂલો ઉપરાંત સૌથી મોટી અને સંવેદનશીલ ભૂલ સોનિયા ગાંધીના અત્યંત વિશ્વાસુ અને રાજકીય સચિવ રહેલા દિવંગત નેતા અહેમદ પટેલના નિધનના વર્ષ અંગે થઈ છે. પુસ્તકના પ્રકરણ ૨૯માં સોનિયા ગાંધીએ અહેમદ પટેલને યાદ કરતા લખ્યું છે કે કોવિડ મહામારીના કારણે વર્ષ ૨૦૨૨માં તેમનું અવસાન થયું હતું અને આ ઘટનાએ પાર્ટીમાં એક મોટી ખાલીપો સર્જ્યો હતો. હકીકતમાં, અહેમદ પટેલનું કોવિડ સંક્રમણ અને બહુવિધ અંગો નિષ્ફળ જવાના કારણે ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૨૦ના રોજ જ નિધન થયું હતું. આ પ્રકારની તથ્યાત્મક ક્ષતિઓએ લાંબા સમયથી રાજકારણમાં સક્રિય નેતાના સંસ્મરણોની વિશ્વસનીયતા પર સવાલો ઊભા કર્યા છે.
