રોકાણકારો માટે રિટાયરમેન્ટની તૈયારી જેટલી વહેલી શરૂ થાય તેટલું ભવિષ્ય સુરક્ષિત બને છે, જેમાં કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) અને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) સૌથી આગળ રહે છે. EPF નું સંચાલન કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન દ્વારા થાય છે, જ્યાં કર્મચારી અને નિયોક્તા બંને તરફથી નિયમિત યોગદાન આપવામાં આવે છે. હાલના નાણાકીય વર્ષ માટે EPF પર મળતું વ્યાજ આકર્ષક છે, પરંતુ બદલાતી આર્થિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને તેને આગામી લાંબા સમય માટે નિશ્ચિત ન ગણી શકાય. આ યોજના એવા લોકો માટે ઉત્તમ છે જેઓ બજારના જોખમ વિના સ્થિર અને સુરક્ષિત વળતર ઈચ્છે છે.
જીવનની લાંબાગાળી જરૂરિયાતો માટે નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ એક ડાયનેમિક અને બજાર આધારિત વિકલ્પ પૂરો પાડે છે. આ યોજનામાં રોકાણકારનું ભંડોળ ઇક્વિટી, કોર્પોરેટ બોન્ડ અને સરકારી સિક્યોરિટીઝ જેવી વિવિધ એસેટ ક્લાસમાં રોકવામાં આવે છે. સબ્સ્ક્રાઇબર્સ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ એક્ટિવ કે ઓટો ચોઈસ દ્વારા ઇક્વિટીનું પ્રમાણ નક્કી કરી શકે છે. જો કોઈ કર્મચારી પચીસ વર્ષના લાંબાગાળાના રોકાણ માટે ઈક્વિટી આધારિત વધુ વળતરની અપેક્ષા રાખે છે, તો NPSમાં મોટું ફંડ ઊભું કરવાની તક રહેલી છે, જોકે તેમાં બજારના ઉતાર-ચઢાવનું જોખમ પણ સંકળાયેલું રહે છે.
એક ઉદાહરણ દ્વારા સમજીએ તો, પચાસ હજાર રૂપિયાની મૂળભૂત વેતન ધરાવતો કર્મચારી પચીસ વર્ષના ગાળામાં EPF દ્વારા અંદાજે દોઢ કરોડથી વધુનું ભંડોળ એકત્ર કરી શકે છે, જ્યારે NPSમાં બજારના અલગ-અલગ વળતર દર મુજબ આ રકમમાં મોટો તફાવત જોવા મળી શકે છે. રિટાયરમેન્ટ બાદ નાણાં ઉપાડવાના નિયમો પણ બંનેમાં અલગ છે, જ્યાં NPSમાં ચોક્કસ હિસ્સો એન્યુટી ખરીદવા માટે વપરાય છે. અંતે, રોકાણકારે પોતાની જોખમ સહન કરવાની ક્ષમતા, ઉંમર અને ટેક્સ વ્યવસ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને કોઈપણ એક અથવા બંને યોજનાઓનું સંતુલિત મિશ્રણ અપનાવવું હિતાવહ છે.
