હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં ધનતેરસ અને દીપાવલીના પર્વનું વિશેષ આધ્યાત્મિક અને ધાર્મિક મહત્ત્વ રહેલું છે. આ પવિત્ર દિવસો દરમિયાન ધન પૂજા, લક્ષ્મીપૂજન, શારદા પૂજન અને ચોપડા પૂજનની સાથે-સાથે ઘરમાં ગોમતીચક્રની પૂજા કરવાનું પણ અનેકગણું પુણ્ય ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ભગવાન શ્રી વિષ્ણુના સુદર્શન ચક્રનું પ્રતીક અને તેમનું જ સ્વરૂપ ગણાતા આ ગોમતીચક્રનો ઉદ્ભવ ભગવાન કૃષ્ણની નગરી દ્વારકામાંથી વહેતી પવિત્ર ગોમતી નદીમાંથી થાય છે, જેના કારણે તેનું ધાર્મિક મહત્ત્વ વધુ વધી જાય છે.
શાસ્ત્રો અને પરંપરાગત માન્યતાઓ અનુસાર, ધનતેરસ કે દીપાવલીના શુભ દિવસે નવ, અગિયાર અથવા એકવીસની સંખ્યામાં ગોમતીચક્ર લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ગોમતીચક્રની સંખ્યા જેટલા જ અખંડ અક્ષત એટલે કે તૂટ્યા વગરના ચોખા લઈને વિધિવત પૂજાવિધિ કરવામાં આવે છે. આ પૂજા સંપન્ન થયા બાદ તમામ ગોમતીચક્ર અને અક્ષતને એક લાલ રંગના પવિત્ર વસ્ત્રમાં બાંધીને ઘરની તિજોરી કે ધન રાખવાના સ્થાન પર મૂકવામાં આવે છે. લોકવાયકા અને ધાર્મિક આસ્થા મુજબ આ અચૂક ઉપાયથી ઘરમાં કાયમ માટે ધન-સંપત્તિની વૃદ્ધિ થાય છે અને આર્થિક સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે.
માત્ર આર્થિક સમૃદ્ધિ જ નહીં, પરંતુ ગોમતીચક્ર ધારણ કરવાના અદભુત માનસિક અને સ્વાસ્થ્યવર્ધક લાભો પણ જણાવવામાં આવ્યા છે. તેને પહેરવાથી વ્યક્તિના જીવનમાં સકારાત્મક વિચારોનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે અને કોઈપણ પ્રકારની બૂરી નજર કે નકારાત્મક પ્રભાવથી રક્ષણ મળે છે. જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિકોણથી ચંદ્રને મન અને વિચારોનો કારક માનવામાં આવે છે; જ્યારે કુંડળીમાં ચંદ્ર નિર્મળ બને ત્યારે નિર્ણયશક્તિ નબળી પડે છે અને મનમાં અશાંતિ તેમજ વિચારોના આંદોલનો ઉદ્ભવે છે. આવા સંજોગોમાં ગોમતીચક્ર ધારણ કરવાથી મનને શાંતિ અને વિશેષ માનસિક લાભ મળે છે.
