આયુર્વેદ અનુસાર સારા સ્વાસ્થ્યનો વાસ્તવિક અર્થ શરીર અને મન વચ્ચે સંતુલન જાળવી રાખવાનો છે, જે આપણી રોજિંદી નાની-નાની આદતો દ્વારા શક્ય બને છે. આજની ભાગદોડભર્યા જીવનમાં આપણે આયુર્વેદના જૂના પાત્રોને ઘણીવાર નજરઅંદાજ કરી દઈએ છીએ, જ્યારે આ નિયમો અપનાવવા માટે કોઈ મોંઘા ઉત્પાદનો કે અઘરા રૂટિનની જરૂર નથી પડતી. માત્ર બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં ઊઠવાની આદત કેળવીને, સવારે મોબાઈલથી દૂર રહી તાજી હવા કે હળવા યોગ કરવાથી મન અને શરીર દિવસભર તાજગી અનુભવે છે. આ સાથે જ, જઠરાગ્નિને સ્વસ્થ રાખવા માટે જ્યારે કુદરતી ભૂખ લાગે ત્યારે જ અને યોગ્ય રીતે ચાવીને ભોજન કરવું પણ એટલું જ અનિવાર્ય છે.
મોસમ પ્રમાણે ખાનપાન અને દિનચર્યા અપનાવવાની પરંપરા એટલે કે ઋતુચર્યા પણ આયુર્વેદમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે બદલાતી મોસમ સાથે શરીરની જરૂરિયાતો પણ બદલાતી હોય છે. ઉનાળામાં હળવા આહારથી લઈને શિયાળામાં પૌષ્ટિક ખોરાક અને ચોમાસામાં તાજગી પર વિશેષ ધ્યાન આપીને સ્થાનિક ખાદ્ય પદાર્થોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, શરીરને લાંબા સમય સુધી નિષ્ક્રિય ન રાખતા રોજ પોતાની ક્ષમતા મુજબ ચાલવું, યોગાસન કરવા કે અભ્યંગ એટલે કે તેલથી માલિશ કરવી એ શારીરિક સંભાળનો ઉત્તમ ભાગ છે. આ તમામ બાબતોની સાથે પૂરતી ઊંઘ લેવી એ જીવનના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો પૈકી એક છે, જે શરીરને આરામ આપી નવી ઉર્જા પ્રદાન કરે છે.
ભગવાન ધન્વંતરિને સમર્પિત ધન્વંતરિ જયંતિના આ પવિત્ર અવસરે આયુર્વેદનો મોટો સંદેશ એ છે કે સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન માત્ર બીમારી આવ્યા પછી રાખવાને બદલે રોજિંદી આદતો સુધારીને સ્વસ્થ જીવન તરફ મજબૂત પગલું ભરવું જોઈએ. જોકે, આયુર્વેદિક પરંપરાઓ દરેક વ્યક્તિ પર એકસરખી લાગુ પડતી નથી, તેથી વ્યક્તિએ પોતાની ઉંમર, પ્રકૃતિ અને શારીરિક સ્થિતિ અનુસાર દિનચર્યામાં ફેરફાર કરવો જરૂરી છે. કોઈપણ ગંભીર બીમારીના ઇલાજ માટે માત્ર ઘરેલુ કે આયુર્વેદિક નુસખાઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે તબીબી સલાહ લેવી પણ એટલી જ આવશ્યક છે.
