વિજ્ઞાનીઓ દાયકાઓથી બ્રહ્માંડના સતત વિસ્તરણના દર એટલે કે 'હબલ કોન્સ્ટન્ટ'ને લઈને ભારે દ્વિધામાં હતા. હવે એક ક્રાંતિકારી વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં સામે આવ્યું છે કે પ્રારંભિક બ્રહ્માંડમાં મોજૂદ એક અદૃશ્ય ચુંબકીય બળ આ વિવાદનો ઉકેલ લાવી શકે છે. ખગોળશાસ્ત્ર અને ભૌતિક વિજ્ઞાનમાં લાંબા સમયથી ચાલી આવતી 'હબલ ટેન્શન' તરીકે ઓળખાતી આ સમસ્યા પાછળ આ રહસ્યમય ચુંબકીય ક્ષેત્ર મુખ્ય પરિબળ હોવાનું સંશોધકો માની રહ્યા છે, જેના પરિણામે સમગ્ર સૃષ્ટિના ઉદ્ભવ અને તેના ફેલાવા અંગે નવી માહિતી ઉપલબ્ધ થઈ છે.
આ ગૂંચવણનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે બ્રહ્માંડના ફેલાવાને માપવા માટે વપરાતી બે પદ્ધતિઓમાં પરસ્પર વિરોધાભાસી પરિણામો સામે આવી રહ્યા હતા. શરૂઆતના સમયગાળાના કોસ્મિક માઇક્રોવેવ કિરણોત્સર્ગના ગહન અભ્યાસ પરથી એવો અંદાજ મળતો હતો કે વિસ્તરણનો દર પ્રતિ મેગાપાર્સેક આશરે ૬૭ કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડ છે. તેની સામે પૃથ્વીની આસપાસના નજીકના આકાશી પદાર્થો અને તારાઓના અવલોકનથી આ દર વધીને આશરે ૭૩ કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડ નોંધાયો હતો. આ બંને તારણો વચ્ચેનો મોટો તફાવત આધુનિક ભૌતિકશાસ્ત્રના પ્રમાણભૂત મોડેલ માટે મોટો પડકાર બની ચૂક્યો હતો.
તાજેતરના અહેવાલમાં રજૂ કરવામાં આવેલી વિગતો મુજબ, બ્રહ્માંડની રચનાના શરૂઆતના સમયમાં રહેલા આદિ ચુંબકીય ક્ષેત્રોએ હાઇડ્રોજન વાયુના પરમાણુઓના નિર્માણમાં અત્યંત પ્રભાવશાળી ભૂમિકા ભજવી હતી. આ અદૃશ્ય ચુંબકીય પ્રભાવને લીધે વાયુના વાદળો ઝડપથી ઘટ્ટ બન્યા અને તારાઓ તેમજ આકાશગંગાઓના નિર્માણની ગતિમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો હતો. આ પ્રક્રિયાઓની ગણતરી બ્રહ્માંડશાસ્ત્રના જૂના સમીકરણોમાં યોગ્ય રીતે થઈ ન હોવાથી બંને પદ્ધતિઓમાં આ તફાવત જોવા મળતો હતો.
આ અભૂતપૂર્વ શોધ ખગોળ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે એક નવો અધ્યાય શરૂ કરશે. સંશોધકોનું માનવું છે કે જો આ પ્રારંભિક ચુંબકીય બળને સૈદ્ધાંતિક ગણતરીઓમાં સત્તાવાર રીતે સામેલ કરવામાં આવે, તો બંને વિરોધાભાસી માપનો વચ્ચેનો તાલમેલ સંપૂર્ણપણે બેસી જાય છે. આ સફળતા માત્ર બ્રહ્માંડના વિસ્તરણના કોયડાને ઉકેલવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે ડાર્ક એનર્જી અને અવકાશના અન્ય અણઉકેલાયેલા રહસ્યો પરથી પડદો હટાવવામાં પણ અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે.
