JAMNAGAR 361005 GUJARAT, INDIA
મુખ્ય પાના પર પાછા જાઓ
JAMNAGAR MIRROR
ગુજરાત

ચીનની નવી નિકાસ નીતિથી ભારતના માળખાકીય વિકાસ સામે મોટો પડકાર ઉભો થવાની શક્યતા

Nov 02, 2026 | 13:48 | By JAMNAGAR MIRROR
ચીનની નવી નિકાસ નીતિથી ભારતના માળખાકીય વિકાસ સામે મોટો પડકાર ઉભો થવાની શક્યતા
દુનિયામાં ટનલ બનાવતા વિરાટ મશીનોના બજાર પર એકાધિકાર ધરાવતા ચીને કડક નિકાસ નિયંત્રણો લાગુ કર્યા છે, જેના કારણે ભારતની મહત્વની સરહદી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર યોજનાઓ પર તેની માઠી અસર પડી શકે છે.

વૈશ્વિક સ્તરે દુર્લભ ખનિજો (રેર અર્થ) બાદ હવે ચીને કન્સ્ટ્રક્શન અને માઇનિંગના સાધનો પર પણ પોતાની પકડ મજબૂત કરવાનું શરૂ કર્યું છે. ડ્રેગને ટનલ-બોરિંગ મશીન (TBM) જેવા ૫,૦૦૦ ટન સુધીના વિશાળ અને અત્યાધુનિક ઔદ્યોગિક ઉપકરણોની નિકાસ પર નવા નિયંત્રણો મૂક્યા છે. આ મશીનોનો ઉપયોગ સબવે, રોડ અને પર્વતો કોતરીને રેલવે લાઈન નાખવા માટે થાય છે. વૈશ્વિક બજારમાં ચીન આ ક્ષેત્રે મોનોપોલી ધરાવે છે અને ભારત તેનો મુખ્ય ગ્રાહક દેશ છે. બેઇજિંગના આ પગલા પાછળનો હેતુ માત્ર વ્યાપારી લાભ મેળવવાનો નથી, પરંતુ એશિયામાં પોતાના મુખ્ય પ્રતિસ્પર્ધી એવા ભારત જેવા દેશોના વિકાસને અવરોધવાનો વ્યૂહાત્મક દાવ પણ છે. ચીનના આ નવા નિયમો માત્ર નવા મશીનો પર જ નહીં, પરંતુ તેના સ્પેરપાર્ટ્સ અને ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં સિમેન્ટ છાંટવાના યંત્રો પર પણ લાગુ પડશે, જે ભારતની ચિંતાઓમાં વધારો કરે છે.

ભારત અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી હિમાલયી સરહદ વિવાદોનો વિષય રહી છે અને તાજેતરમાં જ ત્યાં તણાવ પણ વધ્યો છે. આ પરિસ્થિતિમાં ભારત સરકાર સરહદી વિસ્તારોમાં સૈન્યની ઝડપી आवाजाही માટે રસ્તાઓ અને રેલવે લાઈનોનું જાળું બિછાવી રહી છે, જેના માટે મોટા પ્રમાણમાં ટનલ નિર્માણની અનિવાર્યતા છે. ચીને પોતાના નવા આદેશમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સૈન્ય અને નાગરિક બંને ક્ષેત્રે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવા (ડ્યુઅલ-યુઝ) ઉપકરણોની નિકાસમાં એવા દેશો અને પ્રદેશો પર કડક નિયંત્રણો રહેશે જેની સાથે ચીનના સરહદી વિવાદો છે. આ સીધો ઈશારો ભારત તરફ હોવાનું મનાઈ રહ્યું છે. જો કે, આ નવા નિયમોથી માત્ર નવા મશીનોની આયાત જ નહીં અટકે, પરંતુ ભારતમાં પહેલાથી જ કાર્યરત મશીનોના ઘસારા બાદ તેના જરૂરી સ્પેરપાર્ટ્સ મેળવવા પણ મુશ્કેલ બનશે, જે ચાલી રહેલા વ્યૂહાત્મક પ્રોજેક્ટ્સની ગતિને ધીમી પાડી શકે છે.

બીજી બાજુ, આ વૈશ્વિક કટોકટી ભારતીય અર્થતંત્ર અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષેત્ર માટે આત્મનિર્ભર બનવાની એક મોટી તક લઈને આવી છે. લાંબા ગાળે ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ભારત સરકારે કમર કસી છે અને આગામી પાંચ વર્ષમાં ટનલ નિર્માણ માટે અબજો ડોલરના રોકાણની યોજના બનાવી છે. લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) જેવી દિગ્ગજ ભારતીય કંપનીઓએ પણ હવે દેશમાં જ ટનલ-બોરિંગ મશીન બનાવવાના પ્રયોગો શરૂ કરી દીધા છે. જો કે, ચીની મશીનોની કિંમત અને વ્યાપક ઉત્પાદન સામે તાત્કાલિક સ્પર્ધા કરવી ભારત માટે આસાન નથી, પરંતુ આ પડકાર દેશને વૈકલ્પિક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે વિકસાવવા માટે પ્રેરિત કરી રહ્યો છે. ટૂંકમાં, ચીનની આ ચાલાકી ભારતની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડ્રાઇવને શરૂઆતમાં મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે, પરંતુ અંતે તે દેશને સ્વદેશી ઉત્પાદન ક્ષેત્રે મજબૂત બનવા માટે બળ પૂરું પાડશે.

LATEST ARTICLES