વર્ષ ૨૦૨૫ વૈશ્વિક પવન ઉર્જા ક્ષેત્ર માટે અત્યાર સુધીનું સૌથી શ્રેષ્ઠ વર્ષ રહ્યું છે, જેમાં ગ્રીડ સાથે ૧૬૦ ગીગાવોટથી વધુ ક્ષમતા ઉમેરાઈ છે. ગ્લોબલ વિન્ડ એનર્જી કાઉન્સિલ (GWEC) ના સીઈઓ બેન બેકવેલના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન આ વૃદ્ધિમાં મોખરે રહ્યું છે, જ્યારે ભારત જેવા ઉભરતા અર્થતંત્રોમાં પણ પવન ઉર્જા અપનાવવાનું વલણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ભારતમાં વર્ષ ૨૦૨૫ દરમિયાન ૬.૩ ગીગાવોટ પવન ઉર્જા ક્ષમતા ઉમેરાઈ હતી અને વર્ષ ૨૦૨૬ માં આ આંકડો વધીને ૭.૫ ગીગાવોટ સુધી પહોંચવાની અપેક્ષા છે. ભારત તેની કુલ તકનીકી પવન ક્ષમતામાંથી માત્ર ૫ ટકા જ ઉપયોગ કરી શકાઈ છે, જે ભવિષ્યમાં મોટાપાયે વિસ્તરણની અપાર સંભાવનાઓ દર્શાવે છે.
ભારતીય બજારમાં થઈ રહેલા સુધારા પાછળ પ્રોજેક્ટ્સનું ઉત્તમ અમલીકરણ, અનુકૂળ કિંમતો અને બદલાતી બજાર ગતિશીલતા મુખ્ય કારણો છે. માત્ર સોલર ઉર્જા પર આધાર રાખવાને બદલે હવે ઉદ્યોગો પવન, સોલર અને બેટરી સ્ટોરેજને સાંકળતી સંકલિત (હાઇબ્રિડ) પ્રણાલી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આ પ્રકારના હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સથી વીજળીનો કુલ ખર્ચ ઘટે છે કારણ કે પવન અને સોલર અલગ-અલગ સમયે વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે, જેનાથી ટ્રાન્સમિશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો મહત્તમ ઉપયોગ થઈ શકે છે. જો કે, કેન્દ્ર સરકાર રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રત્યે અત્યંત સકારાત્મક હોવા છતાં, વાસ્તવિક અડચણો રાજ્ય સ્તરના અમલીકરણ, ગ્રીડ સંકલન અને સ્થાનિક એજન્સીઓ વચ્ચેના તાલમેલમાં જોવા મળે છે, જેને સુધારવાની આવશ્યકતા છે.
તમિલનાડુ જેવા રાજ્યો પાસે ઉત્તમ દરિયાકાંઠો, મજબૂત ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ અને પવન ઉર્જાની સપ્લાય ચેઇન હોવા છતાં, રાજ્ય સરકારે રોકાણ આકર્ષવા માટે વધુ સક્રિય બનવું પડશે. બીજી તરફ, ભારતમાં જૂના પવન ચક્કીઓને આધુનિક બનાવવી (Repowering) એ એક મોટો પડકાર છે કારણ કે તેમાં જમીનના કરારો અને વીજ વિતરણ ગ્રીડના પ્રશ્નો સંકળાયેલા છે. સ્પેન જેવા દેશોએ આ માટે સરળ નીતિઓ બનાવી છે, જે અંતર્ગત જૂના પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરીઓ જાળવી રાખીને બદલી શકાય છે. ભારત પણ જો આવી વ્યવહારુ નીતિઓ અપનાવે અને હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપે, તો આગામી સમયમાં વાર્ષિક ૧૦ થી ૧૫ ગીગાવોટ પવન ઉર્જા ક્ષમતા હાંસલ કરવાનું લક્ષ્ય સરળતાથી પૂરું થઈ શકે છે.
