દિલ્હીમાં 1 નવેમ્બરથી શિયાળાની ઋતુને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રદૂષણ નિયંત્રણનાં કડક પગલાં શરૂ કરવામાં આવ્યાં છે, પરંતુ આશ્ચર્યજનક રીતે આ સિઝનમાં પહેલીવાર શહેરની હવા સીધી 'વેરી પૂર' એટલે કે ખૂબ જ ખરાબ શ્રેણીમાં સરકી ગઈ છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાનીના અનેક વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણનું સ્તર ચિંતાજનક રીતે ઊંચું નોંધાયું છે, જેમાં આર.કે. પુરમમાં AQI 370, અક્ષરધામ મંદિર પાસે 349, અને અલીપુરમાં 382 સુધી પહોંચી ગયો છે. ઇન્ડિયા ગેટ, જનપથ, આઈટીઓ અને દિલ્હી યુનિવર્સિટીના નોર્થ કેમ્પસ સહિતના મુખ્ય વિસ્તારોમાં પણ હવાની ગુણવત્તા અત્યંત નબળી નોંધાઈ છે, જેના કારણે સામાન્ય જનતાને શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
હવાની ગુણવત્તા 300ના આંકને વટાવી જતાં દિલ્હીમાં ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP)નો સ્ટેજ-2 સત્તાવાર રીતે લાગુ કરી દેવામાં આવ્યો છે. પ્રદૂષણને ડામવા માટે દિલ્હી સરકારે 'વિન્ટર એક્શન પ્લાન' અંતર્ગત અનેક પ્રતિબંધો અને વિશેષ નિયમો અમલમાં મૂક્યા છે, જે આગામી 28 ફેબ્રુઆરી સુધી વિવિધ તબક્કામાં ચાલુ રહેશે. આ યોજના હેઠળ બીએસ-VI (BS-VI) ધોરણોનું પાલન ન કરતા બહારના વાહનોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, તો બીજી તરફ ધૂળ ઉડાડતા બાંધકામ અને ડિમોલિશનના કામો પર આગામી 31 જાન્યુઆરી સુધી રોક લગાવવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, ખાનગી વાહનોનો ઉપયોગ ઘટાડવા માટે અધિકૃત પાર્કિંગ ફી બમણી કરી દેવામાં આવી છે અને સરકારી તેમજ ખાનગી કાર્યાલયોને 50 ટકા ક્ષમતા સાથે કામ કરવા સૂચના અપાઈ છે.
નિયમોના કડક અમલીકરણના ભાગરૂપે પ્રશાસને સક્રિય બનીને પહેલા જ દિવસે આક્રમક કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી, જેના પરિણામે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ પાસેથી કુલ 68.4 લાખ રૂપિયાનો દંડ અને પર્યાવરણીય વળતર વસૂલવામાં આવ્યું છે. એન્ફોર્સમેન્ટ ટીમોએ આશરે 15,000 વાહનોનું ચેકિંગ કર્યું હતું, જેમાં પીયુસી (PUC) ધોરણોના ભંગ બદલ 566 ચલણ ફાટવામાં આવ્યા હતા અને સરહદ પરથી 1,500થી વધુ વાહનોને પરત મોકલી દેવાયા હતા. પ્રદૂષણ સામેની આ લડાઈમાં વહીવટી તંત્ર કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી દાખવ્યા વિના સતત મોનિટરિંગ કરી રહ્યું છે જેથી આગામી દિવસોમાં દિલ્હીની હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવી શકાય.