વૈશ્વિક બજારમાં પોતાની મનોપોલીનો ઉપયોગ કરીને ચીને હવે બાંધકામ સાધનો અને વિશાળ ઔદ્યોગિક મશીનરીની નિકાસ પર કડક નિયંત્રણો લાદવાની શરૂઆત કરી છે. આ નવા નિયમો ખાસ કરીને પર્વતોમાં રેલવે, હાઇવે અને સબવે બનાવવા માટે વપરાતા જગપ્રસિદ્ધ ટનલ-બોરિંગ મશીનો (ટનલ ખોદવાના વિશાળ યંત્રો)ને નિશાન બનાવે છે. વૈશ્વિક બજારમાં આશરે 70 ટકા હિસ્સો ધરાવતું ચીન આ ઉદ્યોગમાં સર્વોપરી છે અને ભારત તેનો મુખ્ય ગ્રાહક દેશ છે. અગાઉ રેયર અર્થ (દુર્લભ ખનિજો) અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે પોતાની તાકાત બતાવનાર બેઇજિંગ હવે ઔદ્યોગિક મશીનરી દ્વારા પોતાના એશિયન પ્રતિસ્પર્ધીઓ પર દબાણ વધારવાની રણનીતિ અપનાવી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
આ નવા નિયમો ખાસ કરીને ભારત જેવા દેશો માટે ચિંતાજનક છે કારણ કે ચીને લશ્કરી અને નાગરિક એમ બંને ક્ષેત્રે ઉપયોગમાં લેવાતા 'ડ્યુઅલ યુઝ' સાધનોનું બહાનું આગળ ધરીને વિવાદિત ક્ષેત્રો માટે કડક નિયમો લાગુ કર્યા છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી હિમાલયી સરહદે તણાવ ચાલી રહ્યો છે, જ્યાં ભારત સરહદ પર ઝડપથી સૈન્ય હિલચાલ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રસ્તાઓ અને રેલવે લાઈનોનું નિર્માણ કરી રહ્યું છે અને આ પ્રોજેક્ટ્સ માટે મોટી સંખ્યામાં ટનલની આવશ્યકતા છે. ચીનના આ પગલાથી માત્ર નવા મશીનોની ખરીદી જ નહીં પરંતુ અસ્તિત્વમાં રહેલા મશીનો માટે જરૂરી સ્પેરપાર્ટ્સ અને હાઇ-એલ્ટિટ્યુડ કોંક્રીટ સ્પ્રેઈંગ મશીનોની આયાત પણ પ્રભાવિત થશે, જેનાથી ભારતની વ્યૂહાત્મક યોજનાઓની ગતિ મંદ પડી શકે છે.
જોકે, આ વૈશ્વિક પડકાર ભારત માટે આત્મનિર્ભર બનવાની નવી તકો પણ લઈને આવ્યો છે. અગાઉ જર્મનીની કંપનીઓ પર પણ ચીને પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા ત્યારે ભારતે હવે સ્થાનિક સ્તરે જ ઉત્પાદન વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે. કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિ ગડકરીએ આગામી પાંચ વર્ષમાં ટનલિંગ ક્ષેત્રે અબજો ડollarના રોકાણની જાહેરાત કરી છે અને લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) જેવી દિગ્ગજ ભારતીય કંપનીઓએ પણ સ્વદેશી ટનલ-બોરિંગ મશીન વિકસાવવાના પ્રયોગો શરૂ કરી દીધા છે. લાંબા ગાળે આ પ્રતિબંધો અન્ય દેશો અને ભારતને વૈકલ્પિક ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે, પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં ચીનના સસ્તા વિકલ્પ સામે ટકી રહેવું અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી ભારત માટે એક મોટો અનેટટ્ટુ પડકાર જરૂર રહેશે.
