વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાતી હોર્મુઝ ખાડીને લઈને મોટા રાજદ્વારી સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે. કતારના મધ્યસ્થીઓની મદદથી ચાલી રહેલી વાતચીતમાં ઈરાને એક મોટો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીના જણાવ્યા અનુસાર, જો અમેરિકા ઈરાનની તમામ શરતોનું પાલન કરે તો વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને માત્ર બે દિવસની અંદર ફરીથી ખોલી શકાય તેમ છે. અગાઉ આ પ્રસ્તાવ પાંચ દિવસનો હતો, જેને કતારની મધ્યસ્થી અને બંને પક્ષો વચ્ચેની સઘન ચર્ચાઓ બાદ ઘટાડીને બે દિવસ કરવામાં આવ્યો છે.
તેહરાનની મુખ્ય માંગણીઓમાં ઇસ્લામાબાદ મેમોરેન્ડમ પછી લાદવામાં આવેલા આર્થિક પ્રતિબંધો પાછા ખેંચવા, મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકી સૈન્ય દળોની હાજરી ઘટાડવી, ઓઇલ વેવર્સ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને કતાર સહિત વિદેશી બેંકોમાં ફ્રીઝ કરાયેલા ઈરાની ભંડોળને મુક્ત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, ઈરાન ઓમાન સાથે ચર્ચા કરીને નક્કી કરાયેલા નવા શિપિંગ રૂટને સત્તાવાર માન્યતા અપાવવા અને અન્ય રૂટ્સ બંધ કરવા પર પણ ભાર મૂકી રહ્યો છે. ઈરાની સુરક્ષા અધિકારી મોહસિન રેજાઈએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી આ સાત શરતો પૂરી નહીં થાય ત્યાં સુધી શાંતિ વાર્તા શરૂ થશે નહીં અને આળશ કે આક્રમકતા દાખવનારને આધુનિક શસ્ત્રોથી જડબાતોડ જવાબ આપવામાં આવશે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આ રાજદ્વારી હિલચાલ અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સના પત્ર પછી ઝડપી બની છે, જેમાં વાટાઘાટોના નવા માળખાની રૂપરેખા આપવામાં આવી છે. બીજી તરફ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ સ્વીકાર્યું છે કે ઈરાન વાટાઘાટો કરવા માટે ઉત્સુક છે અને બંને દેશો વચ્ચે વાતચીતનો દોર ચાલી રહ્યો છે. જો કે, આ સાથે જ ટ્રમ્પે જો ઈરાન સહમત ન થાય તો સખત પગલાં લેવાની ચેતવણી પણ ઉચ્ચારી છે. આમ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું પુનઃપ્રારંભ થવું અને ક્ષેત્રીય શાંતિ હવે અમેરિકા દ્વારા ઈરાનની આ કડક શરતો સ્વીકારવા પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર બની ગઈ છે.