વર્ષ ૨૦૨૨માં માલીના ટેઘાઝા ક્ષાર મેદાન પાસેથી મળી આવેલો આ અસાધારણ ૮૦૦ ગ્રામનો પથ્થર શરૂઆતમાં સાધારણ લાગતો હતો, પરંતુ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલ ઊંડાણપૂર્વકનું લેબોરેટરી પરીક્ષણ તેના અસલી રહસ્યને ઉજાગર કરી શક્યું છે. નાસા દ્વારા નાણાકીય સહાય પ્રાપ્ત આ અભ્યાસના રિપોર્ટ મુજબ, આ પથ્થર પૃથ્વી પર મળી આવેલા મંગળના સૌથી જૂના ત્રણ ઉલ્કાપિંડોમાં સ્થાન પામે છે. અત્યાર સુધી પૃથ્વી પર મંગળના માત્ર ૪૩૫ જેટલા જ ઉલ્કાપિંડો ઓળખી શકાયા છે, જેમાં આ શોધ અત્યંત મૂલ્યવાન સાબિત થઈ રહી છે. યુનિવર્સિટી ઓફ ન્યુ મેક્સિકોના સંશોધકોએ ઓક્સિજન આઈસોટોપ્સનું વિશ્લેષણ કરીને સૌપ્રથમ આ પથ્થર મંગળ ગ્રહ પરથી આવ્યો હોવાની પુષ્ટિ કરી હતી, જે ગ્રહના પ્રારંભિક પોપડા (crust) અને આંતરિક ઉત્ક્રાંતિને સમજવા માટે માર્ગદર્શક બનશે.
આ ઉલ્કાપિંડની ઉંમર અને તેની અંદર છુપાયેલા ભૂસ્તરીય રહસ્યોને બહાર લાવવામાં ઝિર્કોન ક્રિસ્ટલ્સે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. કેલિફોર્નિયા ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજીના વૈજ્ઞાનિકોના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવેલી અત્યાધુનિક ડેટિંગ પદ્ધતિઓ દ્વારા સંશોધકોએ નખના નમૂના કરતાં પણ ના ટુકડા પર સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું. આ વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે 'ટેઘાઝા 001' નો ઉદ્ભવ ૪.૧ અબજ વર્ષ પહેલાં થયો હતો અને તે સમયગાળા દરમિયાન તે મંગળના પાણીના સંપર્કમાં આવ્યો હતો. આ ઉલ્કાપિંડની રચના સાબિત કરે છે કે તે સમયનું મંગળ ગ્રહ વર્તમાન સમયના શુષ્ક અને ઠંડા સ્વરૂપ કરતાં તદ્દન વિપરીત, વધુ સક્રિય ભૂસ્તરશાસ્ત્ર અને જટિલ જળચક્ર ધરાવતું જીવંત વાતાવરણ હતું.
ભલે વૈજ્ઞાનિકો આ ઉલ્કાપિંડ મંગળના કયા ચોક્કસ પ્રદેશમાંથી છૂટો પડ્યો હતો તે હજુ સુધી નક્કી કરી શક્યા નથી, પરંતુ ઓર્બિટરના ડેટા દ્વારા તેના ૧૩ સંભવિત ઉદ્ભવ સ્થાન જરૂર શોધી કાઢ્યા છે. મંગળની સપાટી પર કોઈ શક્તિશાળી ઉલ્કાપાતના કારણે આ ટુકડો અવકાશમાં ફંગોળાઈને લાંબી સફર ખેડતો પૃથ્વી સુધી પહોંચ્યો હોવાનું મનાય છે. આ શોધ ભલે મંગળ પર જીવન હોવાના પુરાવા નથી આપતી, પરંતુ પ્રાચીન પાણી અને જ્વાળામુખી પ્રક્રિયાઓની હાજરી વૈજ્ઞાનિકોને ભવિષ્યના મંગળ મિશન માટે યોગ્ય સ્થળો નક્કી કરવામાં મોટી મદદ કરશે. આ અદભુત સંશોધન લાલ ગ્રહના ક્રમશઃ બદલાતા સ્વરૂપ અને તેના શુષ્ક બનવાના ઇતિહાસને સમજવાની નવી દિશા ખોલી આપે છે.