લગ્નજીવન એ વિશ્વાસ અને સાથ સહકારનો પાયો છે, પરંતુ કેટલીકવાર આ સંબંધોમાં અસહ્ય ત્રાસ અને શોષણના કિસ્સાઓ સામે આવતા હોય છે. લગ્ન પછી જો કોઈ મહિલાને શારીરિક, માનસિક કે દહેજ માટે પ્રતાડિત કરવામાં આવે, તો ભારતીય કાયદો તેની સુરક્ષા અને ન્યાય માટે અત્યંત મજબૂત અધિકારો પ્રદાન કરે છે. મહિલાઓ પોતાના પર થતા અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવી શકે તે માટે દેશના સંવિધાન અને કાયદાકીય જોગવાઈઓમાં અનેક વિશેષ માર્ગો નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે, જેની પૂરી જાણકારી હોવી દરેક મહિલા માટે અનિવાર્ય છે.
ઘરેલુ હિંસાથી મહિલાઓનું રક્ષણ અધિનિયમ હેઠળ મહિલાઓને ઘરેલુ સ્તરે થતી કોઈપણ પ્રકારની માનસિક, શારીરિક, મૌખિક, ભાવનાત્મક કે આર્થિક સતામણી સામે કાનૂની સહારો મળે છે. આ કાયદા હેઠળ પીડિત મહિલા પોતાના ઘરમાં રહેવાનો અધિકાર મેળવી શકે છે તેમજ હિંસા સામે સુરક્ષા આદેશ પણ મેળવી શકી છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ પંચોત્તર (બી) એટલે કે પૂર્વમાં જેને ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૪૯૮-એ તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી, તે અંતર્ગત પતિ કે તેના સગા સંબંધીઓ દ્વારા દહેજ માટે કે અન્યથા કરવામાં આવતા ક્રૂરતાપૂર્ણ વર્તન બદલ કડક શિક્ષાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ ગંભીર ગુના હેઠળ પોલીસમાં ફોજદારી ફરિયાદ દાખલ કરાવી શકાય છે.
આ કાયદાકીય લડાઈ લડવા માટે અને આત્મનિર્ભર બનવા માટે કાયદો મહિલાઓને ભરણપોષણ મેળવવાનો પણ અધિકાર આપે છે, જેથી તે પોતાના ગુજરાન માટે પરાધીન ન રહે. આ સાથે જ દહેજ પ્રતિબંધક અધિનિયમ અંતર્ગત લગ્ન સમયે કે તે પછી દહેજની માંગણી કરવી અથવા લેવી-આપવી એ મોટો ગુનો બને છે. જો કોઈ મહિલા સાથે આ પ્રકારનું શોષણ થાય, તો તે નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં અથવા મહિલા પોલીસ સ્ટેશનમાં જઈને લેખિત ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. આ ઉપરાંત, રાષ્ટ્રીય કે રાજ્ય મહિલા આયોગની મદદ તેમજ જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તા મંડળ દ્વારા વિનામૂલ્યે કાનૂની સહાય મેળવીને મહિલાઓ પોતાના અસ્મિતી અને અધિકારોનું રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરી શકે છે.
