દેશમાં દવાઓનું ઉત્પાદન નજીવા દરે થતું હોવા છતાં ખાનગી હોસ્પિટલો દ્વારા દર્દીઓ પાસેથી દવાઓ અને તબીબી વપરાશની ચીજવસ્તુઓ પર મહત્તમ છૂટક કિંમત એટલે કે એમ.આર.પી.ના નામે સાતસો ટકાથી લઈને એક હજાર ટકા સુધીનો અસાધારણ નફો વસૂલવામાં આવી રહ્યો છે. આ ગંભીર બાબતની કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં સોગંદનામું રજૂ કરીને સત્તાવાર રીતે કબૂલાત કરવામાં આવી છે. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા આ સોગંદનામામાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે હોસ્પિટલો દ્વારા દર્દીઓ પાસેથી આ પ્રકારે વધુ નાણાં પડાવવા એ એક પ્રકારની ગંભીર ગેરરીતિ છે અને સરકાર આ સમસ્યાના નિવારણ માટે તમામ સંબંધિત પક્ષકારો સાથે મળીને યોગ્ય હસ્તક્ષેપ અને નિયમનની દિશામાં ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહી છે.
સર્વોચ્ચ અદાલતમાં ચાલી રહેલી એક મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી દરમિયાન સરકારે જણાવ્યું છે કે કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓની જીવનરક્ષક દવાઓ પર હોસ્પિટલો દ્વારા એકસો સિત્તેર ટકાથી લઈને સાતસો ટકા સુધીનો તોડફોડ નફો વસૂલવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત અન્ય તબીબી સામગ્રીઓ અને ઉપભોગ્ય ચીજો પર એકસો ટકાથી લઈને એક હજાર ટકા સુધીનો નફો લેવામાં આવતો હોવાનું ધ્યાને આવ્યું છે. હોસ્પિટલો સામાન્ય રીતે એવી કંપનીઓ પાસેથી દવાઓ ખરીદે છે જે તેમને સૌથી વધુ વેપારી માર્જિન આપે છે અને પછી દર્દીઓને ઊંચી કિંmતે તે વેચે છે. સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે ભારતીય બજારમાં સ્પર્ધાને કારણે દવાઓનું ઉત્પાદન ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે થાય છે, પરંતુ દર્દીઓ પાસે હોસ્પિટલો અને તબીબો સામે સોદાબાજી કરવાની શક્તિનો અભાવ હોવાના કારણે તેઓ આર્થિક શોષણનો ભોગ બને છે.
આ અહેવાલમાં એવો પણ ખુલાસો થયો છે કે વીમાધારક દર્દીઓ અને સરકારની વિવિધ યોજનાઓ હેઠળ સારવાર લેતા લોકોને પેકેજમાં રાહત મળે છે, પરંતુ જે દર્દીઓ સીધા જ હોસ્પિટલનું બિલ ભરે છે તેમને આર્થિક મોરચે મોટો ફટકો પડે છે. સ્વાસ્થ્ય પાછળ થતા આ અતિશય ખર્ચને કારણે દર વર્ષે લાખો પરિવારો ગાયબ થઈને ગરીબી રેખા નીચે ધકેલાઈ જાય છે. અદાલતમાં દાખલ કરાયેલી આ અરજીના જવાબમાં સરકારે જણાવ્યું છે કે અગાઉ હજારો દવાઓ અને ફોર્મ્યુલેશનના ભાવ નિયંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ હોસ્પિટલોના સ્તરે થતી નફાખોરીને રોકવા માટે હજુ કઠોર પગલાં લેવાની આવશ્યકતા છે. આગામી સમયમાં આ દિશામાં યોગ્ય નીતિગત નિર્ણયો લેવાય તેવી પ્રબળ સંભાવના છે.
