દિવાળીનો પવિત્ર તહેવાર એટલે ખુશીઓની આપ-લે કરવાનો અને પ્રિયજનોને ભેટ-સોગાદો આપવાનો સમય. આ તહેવાર દરમિયાન રોકડ રકમ, સોનાના દાગીના, શેર કે સ્થાવર મિલકત જેવી મૂલ્યવાન ચીજવસ્તુઓ ભેટમાં આપવાની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવી છે. જો કે, કોઈપણ મોંઘી ભેટ ખરીદતા કે પ્રિયજનને સ્થાનાંતરિત કરતા પહેલા આવકવેરાના નિયમો વિશે જાણવું અત્યંત આવશ્યક છે. માત્ર તહેવારની મોસમ હોવા માત્રથી કોઈ ભેટ કરમુક્ત બની જતી નથી. ભેટ પર લાગુ પડતો વેરો તેના સ્વરૂપ, ભેટ આપનાર અને લેનાર વચ્ચેના સંબંધ તથા કાયદાકીય જોગવાઈઓ પર આધાર રાખે છે.
આવકવેરા કાયદા હેઠળ યોગ્ય મૂલ્ય વગર કે અપૂરતા બદલામાં પ્રાપ્ત થતી કેટલીક ભેટો પ્રાપ્તકર્તા માટે અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી થતી આવક તરીકે કરપાત્ર બની શકે છે. આ નિયમોમાં રોકડ ભેટ, જ્વેલરી, શેર અને ચિત્રો જેવી મિલકતો તેમજ સ્થાવર મિલકતોનો સમાવેશ થાય છે. તજજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર, જો પ્રાપ્તકર્તા ભેટ માટે એક પણ રૂપિયો ચૂકવતો નથી તો પણ તેની કર જવાબદારી ઊભી થઈ શકે છે. ભેટના વિવિધ પ્રકારોની કર સારવાર નક્કી કરવામાં પચાસ હજાર રૂપિયાની મર્યાદા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, પરંતુ આ ગણતરી ભેટ રોકડ છે, ચિલકત છે કે રિયલ એસ્ટેટ છે તેના આધારે અલગ અલગ હોઈ શકે છે.
રોકડ ભેટના કિસ્સામાં જો નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન કુલ રકમ પચાસ હજાર રૂપિયાની મર્યાદા વટાવી જાય, તો માત્ર વધારાની રકમ નહીં પરંતુ સમગ્ર રકમ કરપાત્ર બને છે. સમાન નિયમ મિલકતો પર પણ લાગુ પડે છે. જો કોઈ પણ પ્રકારના બદલા વગર મેળવેલી ચોક્કસ ચલ મિલકતનું કુલ બજાર મૂલ્ય પચાસ હજાર રૂપિયાથી વધુ હોય, તો તેનું સંપૂર્ણ બજાર મૂલ્ય વેરાના દાયરામાં આવી શકે છે. આથી, દિવાળીના ઉત્સાહમાં કોઈપણ પ્રકારની આર્થિક મુશ્કેલી કે દંડથી બચવા માટે નાગરિકોએ કર સલાહકારની માર્ગદર્શિકા મેળવીને જ મૂલ્યવાન ભેટોની આપ-લે કરવી હિતાવહ છે.
