બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ તરફથી આવતા ફોન કોલ્સની ઓળખને લઈને ગ્રાહકોમાં લાંબા સમયથી રહેતી અસમંજસની સ્થિતિ હવે ટૂંક સમયમાં દૂર થવા જઈ રહી છે. ટેલિકોમ નિયામક સંસ્થા દ્વારા બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓના ૧૬૦૦ સિરીઝના નંબરો પરથી કરવામાં આવતા કોલ્સ પર બેતરફી વાતચીત કરવાની મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. અત્યાર સુધી ગ્રાહકો એ નક્કી કરી શકતા નહોતા કે ફોન અસલી બેંકમાંથી આવી રહ્યો છે કે પછી કોઈ સાયબર ઠગ દ્વારા થઈ રહ્યો છે. હવે નવી વ્યવસ્થા લાગુ થવાથી ગ્રાહકો બેંકમાંથી પ્રાપ્ત થયેલા કોલ કે મિસ્ડ કોલ પર ફરીથી ફોન કરીને જરૂરી માહિતી અથવા સ્પષ્ટીકરણ મેળવી શકશે. આનાથી ગ્રાહકો અજાણ્યો નંબર સમજીને કોલ કાપવાની કે અનદેખો કરવાની સ્થિતિમાંથી મુક્ત થશે અને બેંકિંગ માહિતી મેળવવામાં સરળતા રહેશે.
આ નવી વ્યવસ્થા અંતર્ગત ૧૬૦૦ સિરીઝનો ઉપયોગ માત્ર બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓના સર્વિસ કોલ્સ માટે જ કરવામાં આવશે, જ્યારે પ્રચાર અને માર્કેટિંગ માટે ૧૪૦૦ સિરીઝ ફાળવવામાં આવી છે. આ સ્પષ્ટ વિભાજનથી ગ્રાહકો માટે કોલની અધિકૃતતા ચકાસવી અત્યંત આસાન બનશે. આ ઉપરાંત, ડિજિટલ ચૂકવણી અને ઓનલાઈન વ્યવહારો દરમિયાન થતી સાયબર છેતરપિંડી પર કડક અંકુશ લગાવવા માટે ટેલિકોમ નિયામક દ્વારા તમામ વન ટાઈમ પાસવર્ડ મેસેજનું પ્રારૂપ એક સરખું કરવા અંગે પણ વિચારણા ચાલી રહી છે. હાલમાં અલગ-અલગ બેંકો અને સેવાઓ પોતાની રીતે મેસેજ મોકલતી હોવાથી ગ્રાહકો અસલી અને નકલી સંદેશ વચ્ચેનો તફાવત પારખી શકતા નથી, પરંતુ નવા પ્રસ્તાવથી મેસેજમાં જ તેનો ઉદ્દેશ્ય, બેંકનું નામ અને તેની સમયમર્યાદા સ્પષ્ટ દર્શાવવામાં આવશે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેશભરમાં સાયબર અપરાધ અને નાણાકીય ઠગાઈની ઘટનાઓમાં ચિંતાજનક વધારો નોંધાયો છે. રાષ્ટ્રીય પોર્ટલ પર નોંધાયેલી નાણાકીય છેતરપિંડીની ફરિયાદો વર્ષ ૨૦૨૧માં અંદાજે અઢી લાખ જેટલી હતી, જે વધીને વર્તમાન સમયમાં ચોંકાવનારા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે અને આ ગાળામાં ઠગાઈની રકમમાં પણ અનેકગણો વધારો થયો છે. ટેલિકોમ ક્ષેત્રના આ નવા સુધારાઓ અને સુરક્ષા ઉપાયો છેતરપિંડી વિરુદ્ધના પ્રયાસોને મજબૂતી ચોક્કસ પૂરા પાડશે, પરંતુ સાયબર અપરાધો પર સંપૂર્ણ લગામ કસવા માટે સામાન્ય જનતાની જાગૃતિ પણ એટલી જ અનિવાર્ય છે. ગ્રાહકોએ ક્યારેય પણ પોતાની ખાનગી માહિતી કે ગુપ્ત કોડ અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે શેર ન કરવા જોઈએ અને કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિથી સાવધ રહેવું જોઈએ.
