વિજ્ઞાન જગતમાં એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરતાં સંશોધકોએ સામાન્ય પ્લાસ્ટિકમાંથી અસલી હીરા બનાવવામાં અપાર સફળતા મેળવી છે. આ ક્રાંતિકારી પ્રયોગ અતિઆધુનિક રિસર્ચ પ્રયોગશાળામાં હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં વૈજ્ઞાનિકોએ બ્રહ્માંડના દૂરના બર્ફીલા ગ્રહો જેવી પ્રચંડ પરિસ્થિતિઓનું લેબમાં પુનરાવર્તન કર્યું હતું. આ સંશોધનની શરૂઆત એક રોચક સવાલથી થઈ હતી કે નેપ્ચ્યુન અને યુરેનસ જેવા ગ્રહોની આંતરિક ગરમી અને દબાણમાં કાર્બન કેવી રીતે હીરામાં પરિવર્તિત થતો હશે. આ રહસ્યને ઉકેલવા માટે વૈજ્ઞાનિકોએ પાણીની બોટલ બનાવવામાં વપરાતા સામાન્ય પ્લાસ્ટિકની પાતળી ફિલ્મ પર અત્યંત શક્તિશાળી લેસર બીમનો પ્રચંડ પ્રહાર કર્યો હતો.
હીરા બનવાની આ અદભુત પ્રક્રિયા અત્યંત રોમાંચક રહી છે. જ્યારે પ્લાસ્ટિક ફિલ્મ પર લેસર પલ્સનો મારો ચલાવવામાં આવ્યો, ત્યારે તેની અંદર એક શક્તિશાળી શોક વેવ ઉત્પન્ન થઈ, જેણે અકલ્પનીય દબાણ અને આત્યંતિક ગરમી સર્જી હતી. આ પ્રચંડ દબાણને કારણે પ્લાસ્ટિકમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓ પુનઃ ગોઠવાઈ ગયા અને અતિ સૂક્ષ્મ નેનોડાયમંડ્સમાં રૂપાંતરિત થઈ ગયા. જો કે, સૌથી મોટો પડકાર આ અતિસૂક્ષ્મ હીરાઓને સુરક્ષિત રીતે એકત્ર કરવાનો હતો, કારણ કે ઉલ્કાપિંડ જેવી પ્રચંડ ઝડપે બહાર ફેંકાતા આ કણો તૂટી જવાનો ભય રહેતો હતો. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે વૈજ્ઞાનિકોએ એક વિશિષ્ટ આયોનિક જેલનો ઉપયોગ કર્યો, જેણે ઝડપી ગતિએ આવતા હીરાઓને સુરક્ષિત રીતે ઝીલી લીધા અને દરેક લેસર શોટથી અંદાજે દસ લાખ કરોડ જેટલા અતિશુદ્ધ નેનોડાયમંડ્સ પ્રાપ્ત થયા.
અત્યાર સુધી વિસ્ફોટ પદ્ધતિથી બનતા નેનોડાયમંડ્સમાં શુદ્ધતા અને સમાન કદનો અભાવ રહેતો હતો, પરંતુ આ નવી લેસર પદ્ધતિ દ્વારા એકસમાન કદના સો ટકા શુદ્ધ હીરાનું નિર્માણ થયું છે. ભવિષ્યમાં આ નેનોડાયમંડ્સ તબીબી ક્ષેત્રે કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓના સચોટ નિદાન માટે, અતિસંવેદનશીલ ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગમાં અને સૂર્યપ્રકાશ દ્વારા સ્વચ્છ ઉર્જા ઉત્પન્ન કરવા માટેના ઉત્તમ ઉદ્દીપક તરીકે અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે. વિજ્ઞાનની આ અભૂતપૂર્વ સિદ્ધિએ ભવિષ્યના તકનીકી વિકાસ માટે નવી સીમાઓ ખોલી નાખી છે.
