ગ્રાહકોના નાણાકીય ખાતાઓની સુરક્ષા અંગે દેશમાં ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. ભારત દેશમાં પોતાની સાથે સુરક્ષિત રીતે ડેબિટ કાર્ડ રાખવા છતાં એક નાગરિકના બેંક ખાતામાંથી વિદેશી ધરતી પરથી હજારો રૂપિયાની ખરીદી કરી લેવામાં આવી હોવાની ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે. આ ગંભીર પ્રકરણમાં દિલ્હી સ્થિત ગ્રાહક તકરાર નિવારણ આયોગે બેંકની સેવાઓમાં ગંભીર બેદરકારી હોવાનું સ્વીકારીને ગ્રાહકને નાણાં પરત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે, જેણે ડિજિટલ બેંકિંગ યુગમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર મોટો પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂક્યો છે.
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, ફરિયાદી મનોજ શુક્લા જ્યારે ભારતમાં જ હતા ત્યારે ડિસેમ્બર મહિનાની નવમી તારીખે વર્ષ ૨૦૧૬ના રોજ વિદેશી દેશ ફિલિપાઈન્સના એક ડિપાર્ટમેન્ટલ સ્ટોરમાંથી તેમના ખાતામાંથી બળજબરીપૂર્વક ચુમ્માલીસ હજારથી વધુ રૂપિયા કાપી લેવામાં આવ્યા હતા. આ અનધિકૃત વ્યવહાર બાદ ફરીથી જાન્યુઆરી મહિનાની તારીખ ત્રેવીસમીએ વર્ષ ૨૦૧૭માં વધુ પંત્રીસ હજારથી વધુ રકમ રમકડાં ખરીદવાના નામે ઉપાડી લેવામાં આવી હતી. પોતાના ખાતામાંથી આ પ્રકારે ગુપ્ત રીતે નાણાં સેરવાઈ જવાની જાણ થતાં જ ગ્રાહકે તાત્કાલિક ધોરણે બેંકનો સંપર્ક સાધ્યો હતો અને કાયદેસરની ફરિયાદ નોંધાવી હતી.
ન્યાયિક પ્રક્રિયા દરમિયાન ગ્રાહક આયોગે બંને પક્ષોની દલીલોને ધ્યાનથી સાંભળી હતી અને બેંકની આંતરિક સુરક્ષા પ્રણાલીની આકરીી સમીક્ષા કરી હતી. આયોગે સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રથમ વ્યવહાર થયો ત્યારે ગ્રાહકનું કાર્ડ તેની પાસે જ હોવા છતાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે થયેલી આ ઉચાપત માટે બેંકની સિસ્ટમ જવાબદાર છે. તેથી બેંકે વ્યાજ સાથે પ્રથમ વ્યવહારની રકમ અને વધારાનું વળતર ગ્રાહકને ચૂકવવું પડશે. જો કે, બીજા વ્યવહારના કિસ્સામાં આયોગે ગ્રાહકને પણ આંશિક જવાબદાર ગણ્યા હતા કારણ કે પ્રથમ છેતરપિંડી થયા પછી પણ તેમણે સમયસર પોતાનું ડેબિટ કાર્ડ બ્લોક કરાવ્યું ન હતું.
આ ચુકાદો સમગ્ર બેંકિંગ ક્ષેત્ર માટે એક મોટો પાઠ સમાન છે. આજના આધુનિક સમયમાં જ્યારે સાયબર ગુનાઓ અને નાણાકીય છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ દિનપ્રતિદિન વધી રહ્યા છે ત્યારે બેંકોએ પોતાની સુરક્ષા દિવાલો વધુ મજબૂત કરવાની અનિવાર્ય જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. સાથે સાથે સામાન્ય નાગરિકોએ પણ પોતાના બેંક ખાતા અને કાર્ડ સંબંધી કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ જણાય ત્યારે ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર કાર્ડ બ્લોક કરાવી દેવું અત્યંત આવશ્યક બન્યું છે, જેથી આવી મોટી આર્થિક દુર્ઘટનાઓથી બચી શકાય.
